post

Αποφασίζοντας για την υγεία τη δική σας και του ανθρώπου που φροντίζετε

Αναδημοσιεύουμε ένα ενδιαφέρον άρθρο σχετικά με τη μη συμμόρφωση στις ιατρικές οδηγίες, το οποίο δημοσιεύτηκε στο Περιοδικό της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών, τεύχος  Νο 49, σελ 16.  Μπορείτε να καταβάσετε τα περιοδικά της Εταιρείας στο σύνδεσμο εδώ

 

«Πόσο εύκολο είναι να ακολουθήσετε τις οδηγίες που σας δίνει ο γιατρός σας για να αποφασίσετε για την υγεία τη δική σας και του ανθρώπου που φροντίζετε» ;

Έχετε σκεφτεί πώς θα απαντούσατε στην παραπάνω ερώτηση; Δοκιμάστε να δώσετε μία ειλικρινή απάντηση. Είναι δύσκολο;

Μη σας ανησυχεί, δεν είναι δύσκολο μόνο για εσάς, αλλά και για ένα μεγάλο αριθμό ανθρώπων είτε φροντίζουν έναν άνθρωπο με άνοια είτε όχι.

Η αλήθεια είναι ότι οι περισσότεροι από εμάς ακολουθούμε τις οδηγίες των επαγγελματιών υγείας χωρίς δεύτερη σκέψη και πολλές φορές χωρίς καμία ερώτηση.

Υπάρχει όμως διαφορά ανάμεσα στην παθητική στάση που μπορεί να υιοθετούμε απέναντι στους επαγγελματίες υγείας και στην απόφαση που μπορεί να λάβουμε από κοινού με το γιατρό μας.

Η μη συμμόρφωση με τις ιατρικές οδηγίες ως έννοια έχει εμφανιστεί από το 1974 και εκείνη την περίοδο, οι ειδικοί στο χώρο τη θεωρούσαν ως χαρακτηριστικό των ασθενών που δεν «συμμορφώνονταν», ήταν «ανυπάκουοι», «αναξιόπιστοι», «διαφέραν» και δε «συνεργάζονταν» (1). Σήμερα η παραπάνω έννοια έχει αντικατασταθεί με την «πιστή τήρηση» των ιατρικών οδηγιών και αναφέρεται τον ενεργό ρόλο του ασθενή και της οικογένειας του στη λήψη αποφάσεων.

Ο γιατρός είναι αυτός που θέτει την ατζέντα για τη λήψη των αποφάσεων και στη συνέχεια καθοδηγεί ή διευκολύνει τον ασθενή και την οικογένειά του στην καλύτερη δυνατή απόφαση  που να ικανοποιεί τις ανάγκες του.

Ενδεικτικά,  λόγοι που επηρεάζουν τους φροντιστές στην τήρηση των ιατρικών οδηγιών για τα φάρμακα είναι πολλοί, όπως οι θετικές συνέπειες ενός φαρμάκου στους ασθενείς, η χορήγηση του φαρμάκου από τον φροντιστή, η εύκολη επικοινωνία με το γιατρό, οι θετικές πεποιθήσεις σχετικά με τη σοβαρότητα και εξέλιξη της νόσου και το χαμηλό κόστος του φαρμάκου. Αντίθετα, η λήψη περισσότερων των τεσσάρων φαρμάκων από τους ασθενείς (πολυφαρμακία) , οι παρενέργειες, οι αρνητικές πεποιθήσεις για την εξέλιξη της νόσου και το υψηλό κόστος επιδρούν αρνητικά στην τήρηση των οδηγιών (2).

Στην περίπτωση της άνοιας, η λήψη μίας απόφασης σε σχέση με τη θεραπεία είναι πολύπλευρη και είναι σημαντικό να περιλαμβάνονται όλα τα μέρη δηλαδή ο άνθρωπος με άνοια, η οικογένεια του, ο γιατρός και οι άλλοι επαγγελματίες υγείας.

Με ποιο τρόπο όμως θα είστε σίγουροι ότι λάβατε τη σωστή απόφαση για τον άνθρωπο που φροντίζετε;

Για να μπορέσετε να λάβετε αποφάσεις σε συνεργασία με το γιατρό σας, θα πρέπει αρχικά να ενημερωθείτε για τις διαφορετικές διαστάσεις της νόσου (διάγνωση, συμπτώματα, εξέλιξη, θεραπεία, διαχείριση διαταραχών συμπεριφοράς, υπηρεσίες), δηλαδή να ενισχύσετε την Εγγραμματοσύνη σας σε θέματα για την άνοια.

Στη σημερινή εποχή, όλες αυτές τις πληροφορίες μπορείτε να τις βρείτε από πολλές διαφορετικές πηγές όπως:

  • Από το γιατρό σας.Είναι σημαντικό να μη διστάζετε να ρωτάτε ό,τι σας απασχολεί κατά την επίσκεψή στον ειδικό γιατρό. Είναι επίσης σημαντικό να πηγαίνετε προετοιμασμένοι, έχοντας σημειώσει όλες τις ερωτήσεις που θέλετε να κάνετε, όπως για παράδειγμα, σχετικά με την εξέλιξη, τα συμπτώματα, τα φάρμακα που λαμβάνει ο ασθενής, τον τρόπο χορήγησης και τις διαθέσιμες υπηρεσίες για τους ανθρώπους με άνοια, αλλά και για εσάς.
  • Από τους επαγγελματίες υγείας των Κέντρων Ημέρας και των συμβουλευτικών σταθμών για την άνοια. Οι επαγγελματίες υγείας είναι διαθέσιμοι να λύσουν απορίες και να καθοδηγήσουν, όταν χρειάζεται. Στα κέντρα ημέρας, προσφέρονται πολλές υπηρεσίες για την ενημέρωση και υποστήριξη των φροντιστών.
  • Από τις ομάδες των φροντιστών. Μερικές φορές, η συμμετοχή σε μία ομάδα φροντιστών μπορεί να είναι πολύ βοηθητική για τη συζήτηση προσωπικών ζητημάτων που μπορεί να διστάζετε να μοιραστείτε με τους επαγγελματίες υγείας, μέσα στο πλαίσιο μιας τακτικής επίσκεψης στο ιατρείο μνήμης.
  • Από το διαδίκτυο. Εάν χρησιμοποιείτε το διαδίκτυο, μπορείτε να βρείτε πλήθος πληροφοριών που αφορούν την άνοια. Σε αυτή την περίπτωση χρειάζεται προσεκτικός έλεγχος αυτών των πληροφοριών για να μην τρομοκρατηθείτε.

Ενδεικτικά για να αντιληφθείτε εάν η πηγή σας είναι αξιόπιστη μπορείτε να απαντήσετε στα παρακάτω ερωτήματα: α) ανήκει η  σελίδα σε αξιόπιστο φορέας (πχ εταιρεία Alzheimerή άλλο ιατρικό φορέα), β) πότε έγινε η τελευταία ανανέωση, γ) είναι το κείμενο που διαβάσατε υπογεγραμμένο, δ) χρησιμοποιεί πρόχειρη γραφή ή είναι πιο επίσημο το κείμενο.

  • Από φίλους και συγγενείς που έχουν παρόμοια εμπειρία. Η ψυχολογική και κοινωνική υποστήριξη φίλων και συγγενών που έχουν περάσει ή περνούν την ίδια εμπειρία είναι πολύ σημαντική. Να θυμάστε να διασταυρώνετε πάντα την πληροφορία από τους φίλους και συγγενείς με τους ειδικούς στο χώρο.
  • Από τον φαρμακοποιό. Ο φαρμακοποιός στη γειτονιά μας, είναι ίσως από τους πρώτους ανθρώπους που ρωτάμε για καθοδήγηση σχετικά με τα συμπτώματα που εμφανίζονται. Πολλές φορές ένας ενημερωμένος φαρμακοποιός μπορεί να σας κατευθύνει σωστά για τις διαθέσιμες υπηρεσίες για την άνοια στη γειτονιά, και να σας παραπέμψει στο γιατρό όταν χρειαστεί.

Αρετή Ευθυμίου

Ψυχολόγος, PhD

 

Βιβλιογραφικές πηγές:

  1. Stimson G V. OBEYING DOCTOR ’ S ORDERS : A VIEW THE OTHER SIDE * FROM. Soc Sci Med. 1974;8:97–104.
  2. Kelly M, McCarthy S, Sahm LJ. Knowledge, attitudes and beliefs of patients and carers regarding medication adherence: A review of qualitative literature. Eur J Clin Pharmacol. 2014;70(12):1423–31.

 

post

Συναισθηματική ευεξία των ατόμων με άνοια

Το παρακάτω απόσπασμα μεταφράστηκε από τον οδηγό “Dementia in Times of Coronavirus” που δημιούργησε το JDS-ESHEL σε συνεργασία με το Υπουργείο υγείας του Ισραήλ. Μετάφραση κειμένου: Μαρία Γιακουμή, Επιμέλεια κειμένου: Αρετή Ευθυμίου.

Το εγχειρίδιο μπορείτε να το βρείτε σε αυτόν τον σύνδεσμο:https://docs.google.com/document/d/1nOA2nCAW4l8BBeLVgH0_gzSoQqlg3FlEL8tp2jQLJUU/edit

Συναισθηματική ευεξία των ατόμων με άνοια

Γενικά, τα ψυχοσυναισθηματικά και συμπεριφορικά συμπτώματα αποτελούν έκφραση της άνοιας, είτε ως άμεσο αποτέλεσμα των αλλαγών που συμβαίνουν στον εγκέφαλο ή ως αντίδραση σε αυτές. (Σημείωση του μτφ. Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να οφείλονται ακόμη σε βιολογικές αιτίες, αλλά και σε αλλαγές στο περιβάλλον των ατόμων με άνοια)

  • Τα ψυχοσυναισθηματικά συμπτώματα περιλαμβάνουν απάθεια, άγχος, κατάθλιψη, ευερεθιστότητα, παραληρηματικές ιδέες και ψευδαισθήσεις (Σημείωση του μτφ. Τα παραληρήματα, οι ψευδαισθήσεις και η καχυποψία αναφέρονται και ως ψυχωσικά συμπτώματα)
  • Τα συμπεριφορικά συμπτώματα περιλαμβάνουν κλάμα, φωνές, ψυχοκινητική διέγερση, ανησυχία, περιπλάνηση, επιθετικότητα κ.α
  • Τα συμπτώματα ποικίλλουν με την πάροδο του χρόνου και αλλάζουν καθώς εξελίσσεται η ασθένεια. Επίσης επηρεάζονται από τη προσωπικότητα του ατόμου, τον τρόπο με τον οποίο το περιβάλλον ανταποκρίνεται σε αυτά και άλλες μεταβλητές.

Η περίοδος της πανδημίας COVID-19 μπορεί να είναι συναισθηματικά έντονη για ορισμένα άτομα με άνοια, ενώ άλλα μπορεί να μην την αντιλαμβάνονται.  Πολλές από τις προκλήσεις οφείλονται σε αλλαγές στο καθημερινό πρόγραμμα, ειδικά για τα άτομα που πήγαιναν σε κέντρα ημέρας ή συνήθιζαν να κάνουν μακρινές βόλτες έξω ή δεχόντουσαν καθημερινές επισκέψεις από μέλη της οικογένειας.

Η συναισθηματική δυσφορία που σχετίζεται με αυτές τις αλλαγές μπορεί να οφείλεται στους παρακάτω λόγους:

  1. Οι αλλαγές δεν είναι κατανοητές. Το άτομο δεν κατανοεί γιατί τα μέλη της οικογένειας του/της δεν τον/την επισκέπτονται ή γιατί είναι κλειστό το κέντρο ημέρας;
  2. Η απουσία κοινωνικής στήριξης και δικτύων, όπως το πρόγραμμα των κέντρων ημέρας, η βόλτα σε εξωτερικό περιβάλλον, εκτόνωση ενέργειας με το περπάτημα ή η ζεστασιά από τις οικογενειακές επισκέψεις.

Συμβουλές για την αντιμετώπιση πιθανών καταστάσεων:

Έλλειψη κατανόησης που προκαλεί άγχος και αναταραχή

  • Εάν το άτομο με άνοια βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο, εξηγήστε την κατάσταση με κατανοητούς όρους, έτσι ώστε να μην φοβηθεί. Για παράδειγμα, «Υπάρχει μια μεταδοτική ασθένεια που συμβαίνει τώρα στον κόσμο και δόθηκαν οδηγίες στους ανθρώπους να μείνουν σπίτι για να μην αρρωστήσουν. Ανησυχούμε για εσένα και ως εκ τούτου είναι σημαντικό για εμάς να μένεις στο σπίτι. Ελπίζουμε ότι όλα θα επανέλθουν στο φυσιολογικό σύντομα»
  • Ακόμα κι αν αυτή η εξήγηση είναι παρηγορητική, πιθανότατα θα πρέπει να την επαναλάβετε περισσότερες από μία φορές.
  • Εάν δεν καταλαβαίνουν την εξήγηση ή εάν προκαλεί άγχος, προσπαθήστε να χρησιμοποιήσετε παρηγορητικές “εξηγήσεις”, όπως «είναι διακοπές τώρα», «το κέντρο ημέρας είναι κλειστό για επισκευές», «τα παιδιά είναι στο εξωτερικό».Αυτά μπορούν να ειπωθούν χωρίς να προκαλέσουν αναστάτωση.  Σε όλες τις περιπτώσεις, αποφύγετε την πολύ συχνά παρακολούθηση ειδήσεων από τα μέσα  κοινωνικής δικτύωσης και να προτιμάτε τη μουσική ή τις ψυχαγωγικές τηλεοπτικές εκπομπές.

Κρίση Άγχους

Εάν το άτομο με άνοια έχει κρίσεις άγχους, σκεφτείτε:

  • Τι το προκάλεσε να συμβεί μόλις τώρα; Για παράδειγμα, έχει να κάνει με την παρακολούθηση των ειδήσεων; Βαριόταν ή ήταν χωρίς απασχόληση; Δεν μπόρεσε να ολοκληρώσει μια εργασία;
  • Εάν αναγνωρίζετε έναν πιθανό λόγο, προσπαθήστε να τον/την βοηθήσετε.Για παράδειγμα, κλείστε την τηλεόραση, αποσπάστε την προσοχή προς ένα πιο ευχάριστο θέμα ή βοηθήστε τον/την να κάνουν την εργασία που επιθυμούν.

Αρνείται να κάνει μπάνιο  

Το μπάνιο μπορεί να προκαλέσει αγωνία, ειδικά η αναγκαία αφαίρεση των ρούχων και η αποκάλυψη του σώματος:

  • Προσπαθήστε να κάνετε ντους κάθε φορά κάποιο μέλος του σώματος με ένα βρεγμένο σφουγγάρι
  • Χρησιμοποιήστε μουσική και μιλήστε ενώ βρίσκεστε στο ντους
  • Μειώστε τις απαιτήσεις σας, σχετικά με τη συχνότητα και την πληρότητα του ντους.

Αναζητάει το σπίτι του/της

Όταν το άτομα με άνοια θέλει να “πάει σπίτι”, (επειδή το σπίτι που θυμάται είναι το σπίτι της παιδικής του/της ηλικίας), προσπαθήστε να βγείτε για ένα μικρό χρονικό διάστημα και μετά να επιστρέψετε. Εναλλακτικά προσπαθήστε να αποδεχτείτε αυτή την πραγματικότητα χωρίς να έρθετε σε σύγκρουση μαζί του/της.

Αναζήτηση ατόμων

Εάν το άτομο με άνοια μπερδεύει τα άτομα που είναι παρόντα με άλλα , «Πού είναι η γυναίκα μου; Δεν είσαι η γυναίκα μου!», μπορείτε να βγείτε έξω από το δωμάτιο, να αλλάξετε ρούχα και να ξανά ρωτήσετε  «Με έψαχνες»; .

Έλλειψη κοινωνικών δικτύων στήριξης

  • Η έλλειψη των συνηθισμένων κοινωνικών δικτύων στήριξης μπορεί να προκαλέσει κενό στα άτομα με άνοια και χρειάζεται δημιουργικότητα για να βρεθούν εναλλακτικές λύσεις.
  • Για όσους επισκέπτονταν κέντρο ημέρας, σκεφτείτε ότι το άτομο είχε μια συγκεκριμένη ρουτίνα όπου περιλάμβανε προετοιμασία το πρωί, υγιεινή του σώματος και ντύσιμο, έξοδος από το σπίτι για μια κοινωνική δραστηριότητα.

Επομένως, προσπαθήστε να σκεφτείτε τι μπορεί να επιτρέψει τη διατήρηση μιας τέτοιας παρόμοιας ρουτίνας:

✔Διατηρήστε την πρωινή προετοιμασία

✔Τηρήστε τα γεύματα της ημέρας

✔Δημιουργήστε ένα πρόγραμμα δραστηριοτήτων

 

Περισσότερες συμβουλές για συναισθηματική ευεξία

  • Είναι συχνά απαραίτητο για το άτομο να βγαίνει εκτός σπιτιού για τη συναισθηματική του ευημερία. Μπορείτε να το κάνετε σύμφωνα με τις  οδηγίες του Υπουργείου Υγείας: Μείνετε κοντά στο άτομο και κρατήστε τις αποστάσεις από τους άλλους.
  • Είναι σημαντικό να παραμείνετε σε επαφή  με την οικογένεια και τους φίλους σας τηλεφωνικά ή διαδικτυακά, καθώς τα άτομα  που ζουν μαζί σας μπορούν να σας  παρέχουν ψυχολογική στήριξη και επαφή.

 

Τι πρέπει να κάνετε εάν το άτομο με άνοια εμφανίσει ψυχοσυναισθηματικά και συμπεριφορικά συμπτώματα;

  • Πρώτον, πρέπει να ελέγξετε εάν τα συμπτώματα προκαλούν άγχος και σε ποιους; Δεν απαιτεί κάθε σύμπτωμα προσοχή και θεραπεία.

✔Για παράδειγμα, μια κατάσταση στην οποία το άτομο έχει ευχάριστες ψευδαισθήσεις με τους γονείς του και το απολαμβάνει, μπορεί να ανησυχεί τους άλλους, αλλά δεν επιβαρύνει ψυχοσυναισθηματικά το άτομα με άνοια.

✔Το κλάμα μπορεί να είναι μια έκφραση διαφόρων συναισθημάτων, συμπεριλαμβανομένου και του ενθουσιασμού, και όχι αποκλειστικά της κατάθλιψης.

✔Εάν ένα άτομο κοιμάται περισσότερο από το κανονικό κατά τη διάρκεια της ημέρας, μπορεί να μην είναι ανησυχητικό σε αυτό το σημείο, με την προϋπόθεση ότι δεν ενέχει κίνδυνο για την υγεία του (κατακλίσεις) ή δυσχεραίνει τον βραδινό ύπνο.

  • Εάν τα συμπτώματα προκαλούν άγχος, προσπαθήστε να τα παρατηρήσετε:

✔Ποια είναι η συχνότητα και ο βαθμός σοβαρότητας;

✔Υπάρχει κάτι που διεγείρει το άτομα και πρέπει να αποφεύγεται ή κάτι που να ηρεμεί το άτομο ούτως ώστε να χρησιμοποιείται ως βοήθεια;

Θυμηθείτε ότι η  ικανότητα των σημαντικών άλλων για συναισθηματική στήριξη, για ήρεμη επικοινωνία και φυσική επαφή είναι σημαντική για συναισθήματα ασφάλειας και ηρεμίας του ατόμου με άνοια.

 

Πότε να ζητήσετε ειδική βοήθεια;

  • Εάν δεν μπορείτε να διατηρήσετε σταθερή τη συναισθηματική κατάσταση αλλά και τη συμπεριφορά του ατόμου με άνοια.
  • Εάν υπάρχει σαφής κίνδυνος για το άτομο ή το περιβάλλον του.
  • Εάν παρατηρήσετε μια δραματική αλλαγή στη συμπεριφορά του ατόμου ή στη συναισθηματική τους κατάσταση, για παράδειγμα μία ξαφνική αδυναμία ύπνου ή ψυχοκινητική διέγερση. Αλλαγές όπως αυτές μπορεί να οφείλονται σε μια σωματική κατάσταση που απαιτεί ιατρική φροντίδα (λοίμωξη, πόνος κ.λπ.).

Θυμηθείτε ότι οι γιατροί και οι υπηρεσίες ψυχικής υγείας συνεχίζουν να παρέχουν υπηρεσίες κατά τη διάρκεια αυτής της  περιόδου.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

post

Διατροφικές συμβουλές για άτομα με άνοια

Σε συνέχεια της ανάρτησης “Προτεινόμενες δραστηριότητες για τα άτομα με άνοια”, μεταφράσαμε την ενότητα “Διατροφικές συμβουλές για άτομα με άνοια” από τον ίδιο οδηγό “Dementia in Times of Coronovarius”. Θεωρούμε ότι θα σας φανεί ενδιαφέρον!

Ο σύντομος οδηγός δημιουργήθηκε από το JDC-ESHEL και το υπουργείο υγείας του Ισραήλ (Government of Israel’s Ministry of Health). Mπορείτε να βρείτε τον οδηγό εδώ.

Μετάφραση κειμένου: Μαρία Γιακουμή / επιμέλεια κειμένου: Αρετή Ευθυμίου

 

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΟΙΑ

  • Η πρόσληψη του φαγητού είναι σημαντική για την ικανοποίηση, την απόλαυση, την ποιότητα ζωής, τη διατήρηση της υγείας και της λειτουργικότητας.
  • Τα άτομα με άνοια αντιμετωπίζουν αλλαγές σχετικά με το φαγητό και τη διατροφή λόγω των αλλαγών της μνήμης, του προσανατολισμού, της λειτουργικότητας και της οργάνωσης. Ακόμη υπάρχουν αλλαγές στο μάσημα, την κατάποση, την απώλεια όρεξης και την αλλαγή της διάθεσης.
  • Οι διατροφικές δυσκολίες και η διατροφή αποτελούν σύνθετη πρόκληση για τους φροντιστές. Αυτές οι δυσκολίες μπορούν να επιδεινωθούν λόγω της ανάγκης για κοινωνική αποστασιοποίηση και το επακόλουθο άγχος και ανησυχία.

Να θυμάστε

  • Μία αλλαγή στο πρόγραμμα, η μοναξιά και η έλλειψη δραστηριότητας μπορεί να προκαλέσουν αντιδράσεις όπως είναι η συναισθηματική δυσκολία, η κατάθλιψη, το άγχος και η διέγερση. Αυτά μπορούν να εκδηλωθούν είτε κατά τη διάρκεια της ημέρας ή της νύχτας και συχνά εμφανίζονται με την περιπλάνηση, την αδυναμία συγκέντρωσης και την δυσκολία να περιοριστούν σε ένα μέρος. Αυτά τα φαινόμενα μπορεί να επηρεάσουν την επιθυμία για φαγητό, καθώς και την διαδικασία του φαγητού. Ένα άτομο με άνοια που συχνά περιπλανιέται, καίει μεγάλη ποσότητα θερμίδων, οδηγώντας σε απώλεια βάρους, η οποία επιδεινώνεται λόγω έλλειψης κατάλληλης διατροφής.

Καθώς η άνοια εξελίσσεται, μπορεί να υπάρξουν καταστάσεις που αυξάνουν την ανησυχία σας για την διατροφή του αγαπημένου σας. Για παράδειγμα, μπορεί να παρατηρήσετε ότι εάν και αφιερώνετε πολύ χρόνο στη σίτιση του ατόμου, η ποσότητα της τροφής που καταναλώνει είναι μικρή ή μπορεί να χάνει βάρος. Σε αυτήν την περίπτωση, πρέπει να συμβουλευτείτε επαγγελματίες υγείας, για να βρείτε τον καλύτερο τρόπο να βοηθήσετε το άτομο με άνοια. Ο οικογενειακός σας γιατρός μπορεί να σας παραπέμψει σε διαιτολόγο για διατροφικές συμβουλές ή σε παθολόγο σε περίπτωση υποψίας για δυσκολίες στην κατάποση.

Σίτιση και κατανάλωση τροφίμων – τι να προσέξετε:

Γενικά, η κατανάλωση φαγητού είναι πιο περίπλοκη διαδικασία και δεν περιορίζεται μόνο στη στιγμή της κατανάλωσης του φαγητού. Εδώ είναι διάφορες πτυχές να λάβετε υπόψη:

  • Προμήθεια και αποθήκευση τροφίμων
  • Βεβαιωθείτε ότι υπάρχουν επαρκείς ποσότητες από μια ποικιλία τροφίμων στο σπίτι και ότι είναι καλά φυλαγμένα. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τα άτομα με άνοια που ζουν μόνα τους και εάν τα κέντρα ημέρας που μπορεί να σέρβιραν κάποιο γεύμα δεν λειτουργούν  τώρα κανονικά ή είναι κλειστά.
  • Η οικογένεια, οι φίλοι και οι γείτονες πρέπει να ελέγχουν καθημερινά τη διαθεσιμότητα του φαγητού, καθώς και να κάνουν ψώνια από υπεραγορές κάθε λίγες μέρες.

Αγορά τροφίμων

  • Αφήστε ένα χαρτάκι και ένα στυλό σε κεντρικό σημείο στην κουζίνα για να δημιουργήσετε μια λίστα με τα ψώνια. Εάν είναι δυνατόν, δώστε τη δυνατότητα στο άτομο με άνοια να γράψει τι χρειάζεστε.
  • Εάν υπάρχει δυσκολία να βγείτε από το σπίτι, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τις υπηρεσίες παράδοσης φαγητού, να ψωνίσετε online ή να ρωτήσετε ένα μέλος της οικογένεια, φίλους ή γείτονεςνα κάνουν τα ψώνια και να τα αφήσουν στην πόρτα.

Προετοιμασία γευμάτων

  • Βεβαιωθείτε ότι το φαγητό στο ψυγείο και στο ντουλάπι δεν είναι χαλασμένο ή ανθυγιεινό και εάν χρειάζεται, πετάξτε το διακριτικά, ώστε να μην πληγώσετε το άτομο που φροντίζετε.
  • Εάν το άτομο με άνοια ζει μόνο του, μπορείτε να οργανώσετε έτοιμα γεύματα στο ψυγείο και να τοποθετήσετε σημειώσεις πάνω («μεσημεριανό γεύμα» ή «πρωινό») και να τηλεφωνείτε για να τους υπενθυμίσετε να πάνε στο ψυγείο για να πάρουν το αντίστοιχο γεύμα. Να έχετε ένα διάγραμμα παρακολούθησης για σήμανση «Έφαγα πρωινό».
  • Ενώ προετοιμάζετε ζεστά ροφήματα, βεβαιωθείτε ότι το άτομο με άνοια μπορεί να χρησιμοποιήσει τον βραστήρα χωρίς να καεί. Εάν χρειαστεί, βοηθήστε στην προετοιμασία του ροφήματος.
  • Οργανώστε την κουζίνα ώστε τα πιάτα καθημερινής χρήσης να είναι προσβάσιμα στο άτομο.
  • Προετοιμάστε φαγητό με την κατάλληλη υφή για κατάποση από το άτομο με άνοια (για παράδειγμα, μαλακό και κομμένο μαγειρεμένο κοτόπουλο, πολτοποιημένο φαγητό όπως κεφτεδάκια αλεσμένα με σάλτσα κ.α.).
  • Είναι δυνατό να προετοιμάσετε φαγητό για λίγες μέρες κάθε φορά και να το διατηρήσετε στο ψυγείο σε κουτιά αποθήκευσης φαγητου. Αυτό μπορεί να διατηρήσει το φαγητό φρέσκο, ενώ ταυτόχρονα αποτρέπει την υπερκατανάλωση τροφής.

Το περιβάλλον σίτισης

  • Βεβαιωθείτε ότι το περιβάλλον διατροφής είναι ήσυχο και ήρεμο με λίγους περισπασμούς, ειδικά όταν υπάρχουν προβλήματα κατάποσης και ανησυχία.
  • Βεβαιωθείτε ότι το περιβάλλον επιτρέπει την ασφαλή κατανάλωση φαγητού ενώ το άτομο κάθεται και ότι το πιάτο είναι μπροστά του. Δώστε προσοχή στο φωτισμό, την άνεση του καθίσματος και την απόσταση του ατόμου από το τραπέζι.
  • Διατηρήστε τις συνήθειες φαγητού σε κατάλληλα μέρη μέσα στο σπίτι, όπως στο τραπέζι στην τραπεζαρία ή στο τραπέζι, στο μπαλκόνι ή στον κήπο.
  • Εάν το άτομο φοράει γυαλιά ή ακουστικό βαρηκοΐας, βεβαιωθείτε ότι τα φοράει και όταν τρώει.

Κατανάλωση φαγητού κατά τη διάρκεια της ημέρας

  • Χωρίστε την ημερήσια πρόσληψη τροφής σε 6 μικρά γεύματα όλη την ημέρα. Συνιστάται η κατανάλωση ροφημάτων (υγρών) πριν ή μετά το γεύμα, και λιγότερο κατά τη διάρκεια του γεύματος, ώστε να μην γεμίζει το στομάχι με νερό.
  • Εάν το άτομο παραμένει ξύπνιο κατά τη διάρκεια της νύχτας. μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τον χρόνο για ένα μικρό γεύμα.
  • Αποφύγετε να διατηρείτε ανθυγιεινά σνακς, όπως μπισκότα ή γλυκά, σε μέρος που είναι εύκολα προσβάσιμο από το άτομο με άνοια. Αντίθετα, θα μπορούσατε να τοποθετήσετε ένα μπολ με κομμένα λαχανικά ή φρούτα για σνακ ανάμεσα στα γεύματα.

Κατανάλωση τροφής

  • Βεβαιωθείτε ότι το φαγητό είναι νόστιμο, σερβίρεται όμορφα, ποικίλει σε γεύσεις, αρώματα και χρώματα. Οι μυρωδιές του φαγητού ενώ ετοιμάζεται, είναι ένας τρόπος για να ανοίξει την όρεξη.
  • Εάν το άτομο με άνοια θέλει να φάει μόνο του, αλλά δεν μπορεί να κρατήσει μαχαιροπίρουνο, σερβίρετε φαγητά που μπορεί το άτομο να τα καταναλώσει κρατώντας τα με τα χέρια του (finger foods).
  • Εάν φαίνεται ότι το φαγητό είναι δυσάρεστο για το άτομο, ελέγξτε εάν είναι στη σωστή θερμοκρασία, καλά καρυκευμένο (αλάτι, ζάχαρη) ή υπερβολικά καρυκευμένο (πολύ πικάντικο ή κακή γεύση).
  • Εάν υπάρχει αυξημένη ζήτηση για γλυκά, προσφέρετε υγιεινά γλυκά τρόφιμα όπως φέτες φρούτων, φρουτοσαλάτες, γιαούρτι με φρούτα, σοκολατούχο γάλα ή αποξηραμένα φρούτα (εάν μπορούν να μασηθούν). Εάν τα παραπάνω δεν ικανοποιούν το άτομο με άνοια, προσπαθήστε να δίνετε μικρές ποσότητες γλυκών κάθε φορά, όπως ένα μπισκότο ή ένα κομμάτι σοκολάτας.

Κατανάλωση ροφημάτων

  • Εάν το άτομο με άνοια ζει μόνο του, προσπαθήστε να δημιουργήσετε μια ρουτίνα κατανάλωσης ροφημάτων (υγρών). Σημειώστε πάνω σε 7 μπουκάλια νερό τις αντίστοιχες μέρες της εβδομάδας και καθοδηγήστε το άτομο με άνοια να ανοίγει ένα μπουκάλι κάθε μέρα.
  • Εάν το άτομο αρνείται να πιει, πείτε του «ο γιατρός λέει ότι πρέπει να πίνεις» ή δοκιμάστε να το βοηθήσετε να πιει μέσα από μία ευχάριστη συνήθεια για παράδειγμα, «Μαμά, έφτιαξα ένα φλιτζάνι καφέ / τσάι που σου αρέσει, έτσι μπορούμε να το απολαύσουμε μαζί ».
  • Εάν ζείτε χωριστά, μπορείτε να αποφασίσετε ποια ώρα θα ετοιμάζετε και οι δύο καφέ και να πίνετε μαζί ενώ μιλάτε στο τηλέφωνο ή σε βίντεο κλήση.

Οδηγίες για ασφαλή κατανάλωση φαγητού

  • Παρατηρήστε δυσκολίες μάσησης και κατάποσης, για παράδειγμα, το άτομο κρατά το φαγητό στο στόμα του, ή το μασάει για μεγάλο χρονικό διάστημα, βήχει κατά τη διάρκεια ή μετά που πίνει ή τρώει. Σε αυτές τις περιπτώσεις, θα πρέπει συμβουλευτείτε έναν επαγγελματία υγείας (γιατρό, λογοθεραπευτή και διαιτολόγο).
  • Τα άτομα με άνοια χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να τρώνε τα γεύματα τους. Θα πρέπει να αφιερώσετε διάστημα μίας ώρας για κάθε γεύμα.
  • Βεβαιωθείτε ότι το στόμα του ατόμου είναι άδειο στο τέλος του γεύματος.
  • Περιμένετε 30-45 λεπτά μετά το γεύμα πριν βοηθήσετε το άτομο να ξαπλώσει.

Μετά το γεύμα

  • Εξασφαλίστε την υγιεινή του στόματος. Βεβαιωθείτε ότι το στόμα είναι καθαρό από υπολείμματα φαγητών. Εάν χρησιμοποιούν οδοντοστοιχίες, πλύνετέ αυτές μετά από κάθε γεύμα. Χρησιμοποιήστε μια μαλακή οδοντόβουρτσα και μια οδοντόκρεμα που αρέσει στο άτομο που φροντίζετε.
  • Ο καθαρισμός του στόματος πρέπει να γίνεται απαλά και προσεκτικά, ώστε να μην προκαλούνται τραυματισμοί εμετού.

Πρόληψη της δυσκοιλιότητας

Πολλοί άνθρωποι, ειδικά οι ηλικιωμένοι, παραπονιούνται για δυσκοιλιότητα που μπορεί να συνοδεύεται από πόνο, φούσκωμα και δυσκολία στην τουαλέτα, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε αιμορροΐδες και αιμορραγία. Η δυσκοιλιότητα και οι συνέπειές της μπορεί να προκαλέσουν απώλεια όρεξης και να επηρεάσουν τη γενική υγεία. Άτομα με άνοια μπορεί συχνά να μην εκφράζονται λεκτικά για το πώς αισθάνονται ή να παραπονιούνται όταν υποφέρουν από δυσκοιλιότητα. Με βάση τις εκφράσεις του προσώπου και τη γλώσσα του σώματος, είναι δυνατό να δούμε ότι υποφέρουν.

Πώς μπορείτε να βοηθήσετε ένα άτομο να μειώσει τη δυσκοιλιότητα;

  • Βεβαιωθείτε ότι πίνουν αρκετό νερό.
  • Βεβαιωθείτε ότι τρώνε αρκετές φυτικές ίνες σε τρόφιμα όπως λαχανικά, ψωμί ολικής αλέσεως και άλλα.
  • Ζητήστε επαγγελματικές συμβουλές από έναν διαιτολόγο για μια δίαιτα πλούσια σε φυτικές ίνες.
  • Ενθαρρύνετε τη σωματική άσκηση (κατάλληλη για τη λειτουργικότητα του ατόμου που φροντίζετε).
  • Προσπαθήστε να δημιουργήσετε ένα κανονικό πρόγραμμα τουαλέτας, για παράδειγμα μετά το πρωινό.
  • Εάν δεν σας βοηθήσουν τα παραπάνω, συμβουλευτείτε έναν ειδικό γιατρό.

Τρόφιμα πλούσια σε φυτικές ίνες για την καθημερινή διατροφή

Συνιστάται να συμπεριλάβετε αυτά τα τρόφιμα στη διατροφή ενός ατόμου με άνοια, σύμφωνα με τη γνωστική και λειτουργική τους ικανότητα και σε συνεννόηση με έναν επαγγελματία υγείας.

  • Τρόφιμα ολικής άλεσης: ψωμί ολικής αλέσεως, βρώμη, καστανό ρύζι, ζυμαρικά και ζυμαρικά από δημητριακά ολικής αλέσεως, σίκαλη, καλαμπόκι.
  • Όσπρια:φασόλια σε όλες τις μορφές και χρώματα, μπιζέλια, ρεβίθια, φακές κ.λπ.
  • Φρούτα και λαχανικά όλων των χρωμάτων και ποικιλιών:

Πλύνετε καλά και σερβίρετε με τη φλούδα αν είναι δυνατόν. Κατά τη διάρκεια και μεταξύ των γευμάτων θα πρέπει να σερβίρετε φρέσκα φρούτα και λαχανικά, φέτες αγγουριού, σέλινο, καρότο και φέτες φρούτων κομμένα (εναλλακτική λύση στα αλμυρά ή γλυκά σνακ).

Οδηγίες για την ενθάρρυνση της κατανάλωσης υγρών

  • Γενικά, συνιστάται να καταναλώνετε υγρά ανάμεσα στα γεύματα.
  • Η συνιστώμενη ποσότητα νερού εξαρτάται από τον καιρό, την ποσότητα του αλατιού που καταναλώνεται, το σωματικό βάρος και το επίπεδο σωματικής άσκησης.
  • Μπορείτε να καταλάβετε εάν ένα άτομο πίνει αρκετά υγρά, από το χρώμα των ούρων του: εάν είναι ανοιχτό χρώμα, είναι αρκετή η πρόσληψη υγρών, αν είναι κίτρινο ή πιο σκούρο, πρέπει να πίνουν περισσότερο υγρά.
  • Συστήνετε για ρόφημα το νερό. Σερβίρετε στην προτιμώμενη θερμοκρασία (κρύο ή δωμάτιο θερμοκρασία). Για να διαφοροποιήσετε τη γεύση μπορείτε να προσθέσετε φέτες λεμονιού, φύλλα μέντας κ.λπ. Το ποτήρι πρέπει να είναι ευδιάκριτο, ώστε το άτομο να μπορεί να δει τι είναι μέσα του και να εξηγήσετε «Μπαμπά, εδώ είναι ένα ποτήρι κρύο νερό / τσάι με λεμόνι / φρέσκος χυμός πορτοκάλι / λεμονάδα ».
  • Είναι καλύτερο να μην πίνετε πολύ πράσινο και μαύρο τσάι, καφέ, κακάο, αναψυκτικά ή ενεργειακά ποτά (ροφήματα που περιέχουν καφεΐνη). Η υπερβολική ποσότητα καφεΐνης μπορεί να προκαλέσει δυσκολία στον ύπνο, διέγερση, νευρικότητα, τρέμουλο, συχνοουρία, διαταραχή του καρδιακού ρυθμού και δυσπεψία.
  • Σε προχωρημένα στάδια άνοιας μπορείτε να σερβίρετε γλυκά ροφήματα για να ενθαρρύνετε τη λήψη υγρών.

 

Για περισσότερες πληροφορίες, ανατρέξτε στο φυλλάδιο για τη διατροφή ατόμων με άνοια:

Στην αγγλική γλώσσα: https://www.health.gov.il/PublicationsFiles/Dementia_Nutrition_en.pdf

 

 

 

 

 

 

post

Εφαρμογές για φροντιστές ατόμων με άνοια

Οι εφαρμογές αποτελούνται από σύνολο λειτουργιών και είναι ένας σύγχρονος τρόπος για τη δημιουργία προγραμμάτων και υπηρεσιών για τις κινητές συσκευές (smartphones, tablets, laptops). Στην Κύπρο και στην Ελλάδα υπάρχει έλλειψη εφαρμογών για φροντιστές ατόμων με άνοια. Ειδικότερα αναφέρουμε μία εφαρμογή που είναι διαθέσιμη και επικαιροποιημένη στην ελληνική γλώσσα:

Διάνοια

Η ΔιΆνοια προσφέρει Νοητικές Ασκήσεις έτοιμες για χρήση, προτείνει δραστηριότητες που μπορεί ο φροντιστής να κάνει μαζί με τον ασθενή, διαθέτει ημερολόγιο των ασκήσεων και υπενθυμίζει δραστηριότητες.

Παράλληλα, υπάρχουν και δύο ακόμη εφαρμογές που ενώ έχουν ανακοινωθεί δεν είναι ακόμη διαθέσιμες στο διαδίκτυο: Η εφαρμογή Elephant, η οποία απευθύνεται σε άτομα που πάσχουν από άνοια, αλλά και στους φροντιστές τους και η εφαρμογή auDi-o-Mentia.

Στο πλαίσιο του προγράμματος Apps4Carers αναζητήσαμε και αξιολογήσαμε συστηματικά εφαρμογές και ιστοσελίδες κατά την περίοδο 2016-2018  για τους φροντιστές ηλικιωμένων ατόμων. Παράλληλα μέσω του Apps4carers και της συνεργασίας διαφορετικών φορέων, αναπτύξαμε ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα στη χρήση των εφαρμογών:

Δείτε εδώ πώς εγκαθιστούμε εφαρμογές από το google play

Δείτε εδώ πώς εγκαθιστούμε εφαρμογές από το app store

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ (διαθέσιμες στην Αγγλική γλώσσα) ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
Alz & Dementia, Alzheimer’s Daily companion

Η εφαρμογή είναι διαθέσιμη σε  Google play και App Store

Αυτή η εφαρμογή περιλαμβάνει άμεσες συμβουλές και πρακτικές οδηγίες για όλες τις συμπεριφορές και τις καταστάσεις που αντιμετωπίζουν καθημερινά οι φροντιστές (500 οδηγίες και πρακτικές λύσεις).
Dementia Support

Η εφαρμογή είναι διαθέσιμη σε  Google play και App Store

Η εφαρμογή Dementia Support στοχεύει στην παροχή υποστήριξης για όσους φροντίζουν ανθρώπους με άνοια στο σπίτι.  Η εφαρμογή προσφέρει γνώση για τις προκλήσεις και τις δυσκολίες που θα αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι με άνοια και οι φροντιστές τους.
DementiAssist

Η εφαρμογή είναι διαθέσιμη σε  Google play και App Store

 

Η εφαρμογή υποστηρίζει τους φροντιστές στη διαχείριση ενός ατόμου με άνοια. Οι συμπεριφορικές διαταραχές παρουσιάζονται (επιθετικότητα, θυμός, διέγερση ή άγχος, απάθεια, σύγχυση, βηματισμός, φωνές, ψύχωση, αντίσταση στο μπάνιο, αντίσταση στο ντύσιμο, αντίσταση στο φαγητό, αντίσταση στη στοματική υγιεινή, κλοπή, συλλεκτικότητα, σεξουαλική ανάρμοστη συμπεριφορά, προβλήματα ύπνου, το φαινόμενο του ηλιοβασιλέματος και η περιπλάνηση. Όλες αυτές οι συμπεριφορές παρουσιάζονται μέσω από 4 κατηγορίες: σωματικές, συναισθηματικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές αιτίες. Όταν ο χρήστης επιλέγει τις πιο σχετικές αιτίες, παρουσιάζονται τρόποι αντιμετώπισης. Δείτε εδώ το tutorial

 

House of memories

Η εφαρμογή είναι διαθέσιμη σε  App Store

Αυτή η εφαρμογή είναι ένα πρόγραμμα δι’ αναμνήσεων για την υποστήριξη των ανθρώπων με άνοια και των οικογένειών τους. Το πρόγραμμα χρησιμοποιεί αντικείμενα και αρχεία από το Μουσείο στο Liverpool.
Memory box

Η εφαρμογή είναι διαθέσιμη σε  Google play και App Store

Η εφαρμογή Memory Box έχει στόχο να αποτελέσει ένα μνημονικό βοήθημα και ένα κίνητρο για συζήτηση ανάμεσα σε φροντιστές και άτομα με άνοια. Περιλαμβάνει υλικό οπτικό, μουσικό, προτάσεις για συζήτηση, και ενίσχυση της μνήμης. Περιλαμβάνει πληροφορίες για διασημότητες, σημαντικά γεγονότα, μέρη και θέματα του 20ου αι.  Ο χρήστης μπορεί να σώσει τις αγαπημένες του αναμνήσεις στο σημειωματάριο.
Mood tools

Η εφαρμογή είναι διαθέσιμη σε  Google play και App Store

Η εφαρμογή Moodtools περιλαμβάνει ημερολόγιο, δραστηριότητες βασιμένες στη συμπεριφορική θεραπεία, πλάνο ασφάλειας, δοκιμασίες και videos. Η εφαρμογή έχει σχεδιαστεί σε συνεργασία με πολλούς επαγγελματίες ψυχικής υγείας.
Pacifica (Sanvello for Stress & Anxiety)

Η εφαρμογή είναι διαθέσιμη σε  Google play και App Store

Η εφαρμογή Pacifica προσφέρει εργαλεία βασισμένα στη Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία για τη χαλάρωση, το διαλογισμό και την ανίχνευση της διάθεσης.
Relaxation techniques

Η εφαρμογή είναι διαθέσιμη σε  Google play

Μία εφαρμογή που διευκολύνει την προοδευτική μυική χαλάρωση.

 

Self-help anxiety management

Η εφαρμογή είναι διαθέσιμη σε  Google play και App Store

 

Η εφαρμογή Πρόγραμμα Αυτοβοήθειας για τη διαχείριση του Άγχους είναι ένα τρόπος να παρακολουθείτε το άγχος σας με γραφική αναπαράσταση και 25 τρόπους αυτοβοήθειας: πληροφορίες για το άγχος,  τρόπος σκέψης και άγχος, σωματική χαλάρωση, νοητική χαλάρωση, υγεία και άγχος, καθοδήγηση για την εφαρμογή του προγράμματος αυτοδιαχείρισης, κλειστό κοινωνικό δίκτυο όλων των χρηστών της εφαρμογής. εξωτερική σύνδεσμοι.

Το πρόγραμμα ολοκληρώθηκε το 2018. Πολλές νέες εφαρμογές έχουν δημιουργηθεί από εκείνη την περίοδο έως και σήμερα. Ενδεικτικά αναφέρουμε τις παρακάτω τρεις:

Cognihealth
A walk through dementia 
Dementia Guide Expert 

Περισσότερες εφαρμογές μπορείτε να βρείτε και στη σελίδα Health and Social Care/ Apps4Dementia

Για την αξιολόγηση των εφαρμογών χρειάζεται να ακολουθείτε κριτήρια και να μπορείτε να απαντήσετε στις ερωτήσεις:

  • • Είναι η εφαρμογή επικαιροποιημένη (update status);
    • Ο σκοπός της εφαρμογής ανταποκρίνεται σε αυτό που αναζητάτε;
    • Πόσοι χρήστες έχουν κατεβάσει την εφαρμογή;
    • Ποια είναι η μέση αξιολόγηση της εφαρμογής;
    • Είναι η εφαρμογή αξιόπιστη;
    – Υπάρχει ιστοσελίδα για την εταιρεία/φορέα της εφαρμογής
    – Εάν αποτελεί προϊόν ανεξάρτητου προγραμματιστή αναφέρει το όνομα του και την ιστοσελίδα του;
    – Ο προγραμματιστής έχει συνεργαστεί με κάποιο επίσημο φορέα ή παραπέμπει σε επίσημες πηγές για ότι αναφέρει;
    • Ζητάει η εφαρμογή σας εγγραφή και προσωπικά στοιχεία και εάν ναι, πώς προστατεύει τα προσωπικά σας δεδομένα
    • Λειτουργεί η εφαρμογή χωρίς σύνδεση στο διαδίκτυο;
    • Είναι η εφαρμογή δωρεάν ή έχει κόστος;

 

 

Για την ομάδα του Apps4Carers

Αρετή Ευθυμίου

Την ομάδα του Apps4Carers για το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου αποτελούν οι: Δρ Αρετή Ευθυμίου, Δρ Θεολογία Τσιτση και η Επιστημονικά Υπεύθυνη του προγράμματος, Δρ Ευριδική Παπασταύρου.

 

 

post

Οι συνέπειες της καραντίνας και των περιορισμών στην ψυχική μας υγεία

Παρακολουθούμε καθημερινά στα μέσα ενημέρωσης ανακοινώσεις και δημοσιεύσεις για τις επιπτώσεις που έχει η καραντίνα στην υγείας μας, ψυχική και σωματική. Γιατί όμως είναι τόσο σημαντικό να τις γνωρίζουμε; Σε αυτό το άρθρο θα συζητήσουμε τις συνέπειες ψυχικής υγείας σύμφωνα με προηγούμενες έρευνες πάνω στο θέμα και τη σημασία που έχουν για εμάς.

Ποιες είναι αυτές οι συνέπειες;

Σε μία πρόσφατη ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε στο Lancet για την περίοδο περιορισμού λόγω COVID-19 από τους Brooks et al [1], παρουσιάζονται τα αποτελέσματα  24 ερευνών που αφορούσαν σε προηγούμενες περιόδους καραντίνας για τους SARS, Η1Ν1, Ebola και MERS.

Οι ερευνητές διαχώρισαν τα αποτελέσματα των ερευνών σε

  • ψυχολογικές επιδράσεις στη διάρκεια και μετά την καραντίνα,
  • παράγοντες που προβλέπουν τις ψυχικές συνέπειες της καραντίνας και
  • παράγοντες που επηρεάζουν κατά τη διάρκεια και μετά το τέλος της καραντίνας

Άνθρωποι που έχει χρειαστεί να μείνουν σε καραντίνα αναφέρουν ότι βίωσαν συναισθήματα αβεβαιότητας, απομόνωσης και αντιμετώπισαν προβλήματα που συνδέονται με το κοινωνικό τους δίκτυο [2].

  • Η αβεβαιότητα αναφέρεται στο φόβο για την υγεία της δική μας και των άλλων, στην απορρύθμιση της καθημερινότητά μας και την αβέβαιη κατάσταση με την πανδημία.
  • Η μοναξιά περιλαμβάνει τη βαρεμάρα, την απομάκρυνσή μας από αγαπημένα άτομα, την απόρριψη, το στίγμα και τον έλεγχο που βιώνουμε.
  • Τα προβλήματα στους τρόπους αντιμετώπισης που επιλέγουμε συνδέονται με τη δυνατότητες που έχουμε να λάβουμε συναισθηματική στήριξη από άλλους, πληροφόρηση και πρακτική βοήθεια.

Παράγοντες που σχετίζονταν σημαντικά με τις ψυχολογικές συνέπειες της καραντίνας ήταν: η εργασία σε περιβάλλον υψηλού κινδύνου και η διάρκεια της καραντίνας [2]. Ειδικότερα για τους επαγγελματίες υγείας, η καραντίνα συνδεόταν με συμπεριφορές αποφυγής όπως τη μείωση της επικοινωνίας με τους ασθενείς ή αυξημένη άδεια ή μη εμφάνιση στην εργασία και συναισθηματική εξουθένωση [3].

Στην περίπτωση ατόμων που είχαν μπει σε καραντίνα λόγω πιθανής επαφής με κρούσμα SARS το 54% αυτών απέφευγαν ανθρώπους που έβηχαν ή φταρνιζόντουσαν, 26% απέφευγε το συνωστισμό και 21% απέφευγε όλους τους δημόσιους χώρους για εβδομάδες μετά την περίοδο καραντίνας [4].

Ποιοι είναι εκείνοι οι παράγοντες που μπορούν να προβλέψουν πώς θα αντιδράσουμε σε μία περίοδο περιορισμού ή καραντίνας;

Σύμφωνα με την ίδια ανασκόπηση, η νεαρή ηλικία (16-24 έτη), το χαμηλότερο εκπαιδευτικό επίπεδο, το γυναικείο φύλο και οι γονείς με ένα παιδί σε αντίθεση με ζευγάρια χωρίς παιδί φαίνεται να είναι χαρακτηριστικά που συνδέονται με αρνητικές ψυχολογικές επιπτώσεις σε περίοδο καραντίνας. Oι παράγοντες αυτοί αμφισβητούνται μιας και δεν επιβεβαιώνονται πάντα από παρόμοιες έρευνες.Σίγουρα η ύπαρξη ψυχιατρικού ιστορικού είναι ένας παράγοντας που συνδέεται με αρνητικές συνέπειες πιο άμεσα κατά τη διάρκεια του περιορισμού αλλά και μετά [5].

Παράγοντες που επηρεάζουν  τη ψυχική μας υγεία κατά τη διάρκεια της καραντίνας είναι:

  • η διάρκεια του περιορισμού,
  • ο φόβος της μετάδοσης,
  • ο εκνευρισμός
  • η βαρεμάρα,
  • η έλλειψη προμηθειών και οι οικονομικές δυσκολίες
  • η σύγχυση πληροφοριών.

Μετά το τέλος της καραντίνας:οι οικονομικές συνέπειες και το στίγμα φαίνεται να έχουν το μεγαλύτερο ρόλο ως παράγοντες που προκαλούν άγχος.

 

Γιατί κρίνεται σημαντικό να κατανοήσουμε τις επιδράσεις της καραντίνας και του περιορισμού;  Πώς μπορεί η γνώση των συνεπειών να μας βοηθήσει;

Μία πολύ πιθανή ερμηνεία σε ατομικό επίπεδο είναι ότι η αναγνώριση των πηγών άγχους συνήθως λειτουργεί ευεργετικά, και αποτελεί το πρώτο βήμα για τη διαχείριση των συναισθημάτων που προκύπτουν από το στρες. Η αναγνώριση των πιθανών λόγων και σκέψεων που συνοδεύει το συναίσθημά μας είναι ικανή να μας ανακουφίσει και μας δώσει την ευκαιρία να σκεφτούμε εναλλακτικές σκέψεις και συμπεριφορές. Για παράδειγμα, εάν σκεφτόμαστε συνεχώς «αυτό δεν πρόκειται να περάσει», «είναι σίγουρο ότι θα αρρωστήσω»,«τα πράγματα δε θα βελτιωθούν» μπορεί να μου προκαλεί έντονη ανησυχία, άγχος, θλίψη και φόβο. Η δυνατότητα να σκεφτούμε και να αμφισβητήσουμε αυτές τις σκέψεις δημιουργείται μόλις αναγνωρίσουμε τι σκεφτόμαστε. Τότε μπορούμε να δούμε τις εναλλακτικές σκέψεις όπως για παράδειγμα «προσέχω και τηρώ τις οδηγίες προστασίας άρα δεν είναι τόσο πιθανό να νοσήσω», «υπάρχει συγκεκριμένος χρονικός ορίζοντας του περιορισμού μου», «τα πράγματα έχουν ήδη βελτιωθεί σε σχέση με ένα μήνα νωρίτερα». Ο εναλλακτικός αυτός τρόπος σκέψης μπορεί να με βοηθήσει να αισθανθώ διαφορετικά.

Μία άλλη διάσταση σημαντική για την ενημέρωση αλλά και την έρευνα στο χώρο της ψυχικής υγείας είναι το κοινωνικό επίπεδο και οι νομοθέτες μιας και χρειάζονται κατευθύνσεις την ώρα της κρίσης βασισμένες σε δεδομένα. Η ανάπτυξη δράσεων καθημερινά στο διαδίκτυο από μη κερδοσκοπικές εταιρείες, εκπαιδευτικά ιδρύματα, κρατικούς και άλλους ιδιωτικούς φορείς βοηθούν στην καταπολέμηση συναισθημάτων όπως της μοναξιάς, της βαρεμάρας, και του εκνευρισμού.

 

Πώς ακόμη μπορούμε να αντιμετωπίσουμε όλους αυτούς τους παράγοντες που επιδρούν στην ψυχική μας υγεία;

Σε αυτές τις προτάσεις χρειάζεται να προστεθεί η σημασία της ύπαρξης οικονομικής ασφάλειας αλλά και της έγκυρης ενημέρωσης. Η οικονομική ασφάλεια είναι ένα θέμα που αφορά τις εκάστοτε κυβερνήσεις και τους τρόπους που την εξασφαλίζουν στους πολίτες σε περιόδους κρίσεις. Όπως αναφέραμε οι παράγοντες που επηρεάζουν την ψυχική υγεία μετά την περίοδο της καραντίνας κατά κύριο λόγο είναι οι οικονομικές συνέπειες οι οποίες σε ορισμένες περιπτώσεις είναι μακροχρόνιες. Σύμφωνα με έρευνα που έγινε σε άτομα που είχαν περιοριστεί λόγω επαφής με πιθανό κρούσμα Ebola, αν και έλαβαν οικονομική βοήθεια, κάποιοι ανέφεραν ότι το ποσό δεν επαρκούσε, ότι το έλαβαν αργά ή δεν κάλυπτε τις ανάγκες τους [6]. Επίσης αναφέρεται στη βιβλιογραφία ότι τα άτομα με χαμηλά εισοδήματα ανέπτυξαν μετατραυματική διαταραχή στρες και καταθλιπτικά συμπτώματα σε μεγαλύτερο βαθμό από άτομα με υψηλότερα εισοδήματα [7].

Ιδιαίτερη σημασία φαίνεται να έχει η υποστήριξη των πολιτών σε όλη τη διάρκεια της περιόδου των περιορισμών: κατά τη διάρκεια της καραντίνας αλλά και μετά από αυτή με την ενίσχυση της δυνατότητας εργασίας από το σπίτι στις περιπτώσεις που αυτό είναι εφικτό ή φαίνεται ότι το άτομο το έχει ανάγκη λόγω αυξημένου φόβου μετάδοσης.

Η περίοδος που διανύουμε αναδεικνύει ακόμη περισσότερο την ανάγκη για ορθή και αντικειμενική ενημέρωση και πρόσβαση στην τεχνολογία. Στην ανασκόπηση που συζητήσαμε, η εκπαίδευση παρουσιάζεται ως παράγοντας που συνδέεται με τις αρνητικές συνέπειες της καραντίνας με τα άτομα με χαμηλότερη μόρφωση να κινδυνεύουν περισσότερο από τις αρνητικές συνέπειες αυτής [5]. Γνωρίζουμε ότι η εκπαίδευση συνδέεται με τη λεγόμενη Εγγραμματοσύνη σε Θέματα με την Υγεία, δηλαδή τη δυνατότητά μας να βρίσκουμε, να αξιολογούμε και να εφαρμόζουμε πληροφορίες σχετικές με την υγεία[8].

Η ενημέρωση και η εκπαίδευση σε θέματα για την Υγεία και στη χρήση της τεχνολογίας  από τις ευάλωτες ομάδες χρειάζεται να αποτελέσει προτεραιότητα για τους αρμόδιους φορείς, και τους επαγγελματίες υγείας .

 

Αρετή Ευθυμίου,

Ψυχολόγος, PhD

Παραπομπές:

[1]      S.K. Brooks, R.K. Webster, L.E. Smith, L. Woodland, S. Wessely, N. Greenberg, and G.J. Rubin, Rapid Review The psychological impact of quarantine and how to reduce it : rapid review of the evidence, Lancet. 395(2020) 912–920. doi:10.1016/S0140-6736(20)30460-8.
[2]      M.A. Cava, K.E. Fay, H.J. Beanlands, E.A. Mccay, and R. Wignall, The Experience of Quarantine for Individuals Affected by SARS in Toronto, 22(2003) 398–406.
[3]      Z. Marjanovic, E.R. Greenglass, and S. Coffey, The relevance of psychosocial variables and working conditions in predicting nurses ’ coping strategies during the SARS crisis : An online questionnaire survey, 44(2007) 991–998. doi:10.1016/j.ijnurstu.2006.02.012.
[4]      D. Reynolds, J. Garay, S. Deamond, M. Moran, W. Gold, and R. Styra, Understanding , compliance and psychological impact of the SARS quarantine experience, Epidemiol Infect.136(2008) 997–1007. doi:10.1017/S0950268807009156.
[5]      H. Jeong, H.W. Yim, Y. Song, M. Ki, J. Min, J. Cho, and J. Chae, Mental health status of people isolated due to Middle East Respiratory Syndrome, (n.d.) 1–7.
[6]      A. Desclaux, D. Badji, A. Gautier, and K. Sow, Social Science & Medicine Accepted monitoring or endured quarantine ? Ebola contacts ’ perceptions in Senegal, Soc. Sci. Med.178(2017) 38–45. doi:10.1016/j.socscimed.2017.02.009.
[7]      L. Hawryluck, W.L. Gold, S. Robinson, S. Pogorski, S. Galea, and R. Styra, SARS Control and Psychological Effects of Quarantine , 10(2004).
[8]      Β. Κονδύλη, Χ. Μαγουλάς, Ε. Ιωαννίδη, and Δ. Αγραφιώτης, Η Ευρωπαική Έρευνα για την Εγγραμματοσύνη σε Θέματα Υγείας: Ελλάδα, 2012.

 

 

post

Ημερολόγιο καταγραφής δραστηριοτήτων

Η καταγραφή των καθημερινών σας δραστηριοτήτων σε ένα ημερολόγιο μπορεί να σας φανεί χρήσιμη και να σας βοηθήσει να οργανωθείτε.

Μπορείτε να καταγράψετε τις δραστηριότητες που έχει ο συγγενής σας που φροντίζετε (για παράδειγμα, ήπιες σωματικές ασκήσεις, στρώσιμο κρεβατιού κ.αλ) αλλά και εκείνες που μπορεί να χρειάζεται τη βοήθεια σας (για παράδειγμα,προετοιμασία γευμάτων, ντύσιμο κ.άλ.).

Στη συνέχεια μπορείτε να συμπληρώσετε τις ευχάριστες δραστηριότητες για εσάς (για παράδειγμα, ανάγνωση εφημερίδας, βιβλίου, κοινωνικά δίκτυα, προσωπική υγιεινή κ.άλ), αλλά και για τους δυο  (για παράδειγμα,τηλεόραση, μαγείρεμα, τηλεφώνημα σε συγγενείς ή φίλους κ.άλ).

Προσπαθήστε μέσα στη μέρα σας να υπάρχουν δραστηριότητες που σας ευχαριστούν.

Βρείτε εδώ το ημερολόγιο: Ημερολόγιο καταγραφής δραστηριοτήτων

(featured image by pixabay.com and Karolina Grabowska)

 

post

Τι είναι η Ψηφιακή Υγεία;

To video που ακολουθεί μεταγλωτίστηκε στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού προγράμματος eLILY για την ενίσχυση των ψηφιακών δεξιοτήτων των φροντιστών ηλικιωμένων ατόμων και ατόμων με άνοια υπό το συντονισμό της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών και του Τεχνολογικό Πανεπιστημίου Κύπρου. Αποτελεί μία συνεργασία του προγράμματος eLILY με το Department of Εmergency Μedicine of the University of British Columbia, το οποίο και έδωσε την άδεια του.  Παρουσιάζει με πολύ απλό τρόπο την έννοια της Ψηφιακής Υγεία και το ρόλο που έχει στην καθημερινότητά μας. Αν σας κρατήσει το ενδιαφέρον, μοιραστείτε το!!