post

Απαραίτητες πληροφορίες σε μία ιατρική επίσκεψη

Το παρακάτω κείμενο αποτελεί ενότητα του εγχειριδίου για φροντιστές στην εκπαίδευση για την εύρεση και αξιολόγηση πληροφοριών για την υγεία, πρόγραμμα  eLILY. Ολόκληρο το κείμενο θα είναι σύντομα διαθέσιμο στη σελίδα του προγράμματος.

Μια ιατρική επίσκεψη είναι απαραίτητη για την παρακολούθηση της κατάστασης του ασθενούς και την αξιολόγηση της ιατρικής θεραπείας την τελευταία περίοδο. Για να είναι επιτυχημένη, ο φροντιστής πρέπει να παρέχει και να συζητήσει με το γιατρό διάφορα θέματα και να προσκομίσει διάφορες εξετάσεις και άλλα έγγραφα. Για το λόγο αυτό, είναι απαραίτητο για το φροντιστή να φτιάχνει λίστα και να κρατάει σημειώσεις για να θυμάται όλες τις απαραίτητες πληροφορίες ή ερωτήσεις για το γιατρό. Παρακάτω παρέχονται σημαντικές πληροφορίες για αυτή τη λίστα:

  1. Ιατρικό ιστορικό èεν συντομία ο φροντιστής χρειάζεται να συμπεριλάβει το ιατρικό ιστορικό του ατόμου που φροντίζει. Για παράδειγμα, ημερομηνία που έγινε η πρώτη διάγνωση του προβλήματος, ημερομηνίες σημαντικών ιατρικών ζητημάτων πριν ή μετά την διάγνωση, άλλες ιατρικές καταστάσεις (όπως διαβήτης, χοληστερίνη, άλλες χρόνιες ασθένειες, εισαγωγές σε νοσοκομείο κτλ.). Σημειώστε επίσης αν υπάρχουν άλλες κληρονομικές ασθένειες ή άλλα ζητήματα. Μην παραλείψετε να ενημερώσετε το γιατρό εάν ο άνθρωπός σας έχει κάποια αλλεργία ή δυσανεξία σε κάτι.
  2. Τρέχουσα φαρμακευτική αγωγή èΣημειώστε το όνομα, τη δοσολογία και την ώρα της ημέρας που ο ασθενής σας παίρνει τη θεραπεία του. Για παράδειγμα, αν είναι μεσημέρι, παίρνει το φάρμακο πριν ή μετά το φαγητό; Είστε σίγουροι ότι ακολουθεί την αγωγή του τακτικά και όπως αναφέρει η συνταγή; Δίνετε εσείς την αγωγή στο άτομο που φροντίζετε ή φροντίζει μόνος του για αυτό; Ποιο είναι το νέο φάρμακο (μετά την τελευταία ιατρική επίσκεψη) και υπάρχει κάποια διαφορά;
  3. Συμπτώματα της παρούσας κατάστασης èΥπάρχουν προβλήματα που ο φροντιστής έχει παρατηρήσει που μπορεί να συνδέονται με την τωρινή κατάσταση του ασθενούς; Αυτά τα ζητήματα θα μπορούσαν να σχετίζονται με τη γνωστική του κατάσταση (μνήμη, προσοχή, λόγος ή ζητήματα επίλυσης προβλημάτων), το συναίσθημα (δείχνει λυπημένος, κλαίει, εκφράζει μαύρες σκέψεις) ή την προσωπικότητα (υπάρχουν βασικές αλλαγές στην προσωπικότητα όπως ευερεθιστότητα, αγένεια, εκνευρισμός ή απώλεια ελέγχου). Επίσης, αναφέρετε τυχόν αλλαγές στις γευστικές προτιμήσεις, απώλεια ή ανωμαλίες στην όρεξη, τυχόν κινητικά προβλήματα (αστάθεια, τρέμουλο και αδυναμία).

Όπως βλέπετε, υπάρχουν πολλές πληροφορίες που χρειάζεται να μεταφερθούν στο γιατρό. Αυτός είναι και ο λόγος που συνιστάται να κρατάτε ημερολόγιο το οποίο θα ανανεώνετε κάθε 3-4 μέρες ώστε να μην ξεχνάτε ή παραλείπετε πληροφορίες.

Τέλος, για να έχετε ένα ενημερωτικό και χρήσιμο ιατρικό ραντεβού, υπάρχουν ορισμένοι κανόνες που χρειάζεται να τηρούνται:

  1. Να είστε ειλικρινείς με το γιατρό. Δεν έχει νόημα να λέτε ψέματα ή να κρύβετε πληροφορίες από το γιατρό. Ο γιατρός δεν μπορεί να μαντέψει ή να φανταστεί μια κατάσταση εάν δεν αναφέρετε ρητά τα συμπτώματα. Ακόμη και εάν νιώθετε άβολα με κάποια συμπτώματα (εάν για παράδειγμα το άτομο έχει ψευδαισθήσεις), αυτή η πληροφορία είναι απαραίτητη για το γιατρό ώστε να μη συνταγογραφήσει λάθος αγωγή και γίνουν τα πράγματα χειρότερα.
  2. Θέστε όλες τις ερωτήσεις σας. Είναι σημαντικό να φύγετε από το γιατρό με όλες σας τις απορίες λυμένες. Να θυμάστε ότι δεν υπάρχουν «χαζές» ερωτήσεις.
  3. Αν δεν καταλαβαίνετε τι λέει ο γιατρός ζητήστε να σας τα εξηγήσει πιο απλά. Δεν έχει νόημα να επισκέπτεστε το γιατρό αν δεν καταλαβαίνετε αυτά που σας λέει. Οι γιατροί μπορεί να παρασυρθούν και να μιλούν με ιατρικούς όρους που δεν είναι κατανοητοί. Διακόψτε τους και ζητήστε τους να αναδιατυπώσουν αυτό που έλεγαν.
  4. Μη διστάσετε να αναφέρετε τις επιφυλάξεις σας αν κάτι σας ενοχλεί. Ας πούμε για παράδειγμα ότι ο γιατρός αποφασίζει να δώσει ένα φάρμακο στον ασθενή το οποίο στο παρελθόν του είχε δημιουργήσει πρόβλημα. Μη διστάσετε να του αναφέρετε τους φόβους σας.
  5. Ρωτήστε το γιατρό σας ποιες ώρες μπορείτε να επικοινωνείτε μαζί του χωρίς να υπάρχει πρόβλημα. Επίσης, ρωτήστε τι πρέπει να κάνετε σε περίπτωση που συμβεί κάτι επείγον.
  6. Τέλος, λάβετε υπόψη ότι το ραντεβού έχει κάποιο χρονικό όριο. Σεβαστείτε όχι μόνο το χρόνο του γιατρού αλλά περισσότερο τους ασθενείς που βρίσκονται στην αναμονή. Για αυτό είναι σημαντικό να έχετε οργανώσει το ραντεβού σας και να έχετε μαζί σας όλες τις σημειώσεις ώστε να αξιοποιήσετε με τον καλύτερο τρόπο το χρόνο σας με το γιατρό”.
Υπεύθυνος φορέας για την ενότητα 1 “Εγγραμματοσύνη σε θέματα για την υγεία”  ήταν η Εταιρεία Νόσου Alzheimer Αθηνών σε συνεργασία με το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου
Ομάδα της Εταιρείας Alzheimer Αθηνών για το πρόγραμμα eLILY: Νικολέττα Γερονικόλα, Βασιλική Εξαρχάκου, Κλέα Μπάρλου, Νάντια Αβράμη
Η ομάδα του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Κύπρου: Επιστημονικά υπεύθυνη: Δρ Ευριδικη Παπασταύρου, Δρ Αρετή Ευθυμίου, Δρ Αντώνης Στυλιανίδης, Ιωάννα Μενοίκου.
post

Αξιολογώντας πληροφορίες στο διαδίκτυο

Σε προηγούμενη ανάρτηση συζητήσαμε τρόπους για την καλύτερη αναζήτηση πληροφοριών στο διαδίκτυο με τη χρήση επιλεγμένων λέξεων (λέξεις κλειδιά).

Τι γίνεται όμως με την αξιολόγηση όσων βρίσκουμε;

Πως γνωρίζουμε, ό,τι βρήκαμε είναι καλής ποιότητας; Υπάρχουν συγκεκριμένες συμβουλές που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε όταν βρίσκουμε μια πηγή στο διαδίκτυο;

Το παρακάτω απόσπασμα αποτελεί αποτέλεσμα του προγράμματος εκπαίδευσης φροντιστών σε δεξιότητες αναζήτησης, εύρεσης και αξιολόγησης πληροφοριών στο διαδίκτυο, eLILY

“Η αξιοπιστία μιας ιστοσελίδας, ενός βίντεο ή μιας εφαρμογής εξαρτάται από αυτόν που την ανέπτυξε. Μπορεί να νιώσουμε πιο ασφαλείς όταν γνωρίζουμε πως οι πληροφορίες που διαβάζουμε στο διαδίκτυο έχουν αναπτυχθεί για παράδειγμα από  ένα ιατρικό φορέα (κλινική Mayo), έναν γνωστό μη κερδοσκοπικό οργανισμό ή από οποιοδήποτε άλλο δημόσιο ή ιδιωτικό οργανισμό που εμπλέκεται σε θέματα υγείας (π.χ. Εταιρείες  Alzheimer ή σωματεία ασθενών) .

Άλλες σημαντικές πτυχές που θα πρέπει να αξιολογούμε όταν επισκεπτόμαστε μια ιστοσελίδα, ένα βίντεο ή μια εφαρμογή είναι η χρησιμότητα και η προσβασιμότητα τους: η κατανόηση του περιεχομένου της ιστοσελίδας (σαφήνεια παρουσίασης, συνέπεια σχεδιασμού και αισθητική ιστοσελίδας, λειτουργικότητα, δυνατότητες αναζήτησης, εμπλοκή και νομική προσβασιμότητα απαιτήσεων (χωρίς περιορισμούς) ή ξεπερασμένης έκδοσης  κώδικας προγραμματισμού της σελίδας) 6,7.

Παρόλο που υπάρχουν αυτές οι αξιόπιστες ιστοσελίδες, θα πρέπει να ελέγχεται περαιτέρω η ποιότητα του γραπτού κειμένου. Υπάρχει επίσης η έννοια της αναγνωσιμότητας, που αναφέρεται πόσο εύκολο και ευχάριστο είναι ένα κείμενο για τον αναγνώστη.

Μερικά σημεία που μπορούν να βοηθήσουν αναφέρονται παρακάτω:

  • Ελέγξτε την ημερομηνία που το κείμενο έχει ανέβει στο διαδίκτυο.

α) Συνήθως αυτό βρίσκεται στο τέλος της ιστοσελίδας

β) Στο τέλος της σελίδας μιας εφαρμογής

γ) Στις πληροφορίες ενός βίντεο

  • Διαβάστε το κείμενο και ελέγξτε αν: 8

α) Έχει μικρές και απλές προτάσεις και χρησιμοποιεί γνωστές λέξεις και σαφή γλώσσα?

β) Αποφεύγει ορολογίες

γ) Χρησιμοποιεί την κουλτούρα και γλώσσα ουδέτερη ως προς το φύλο

δ) Αποφεύγει λάθη γραμματικής, στίξης και ορθογραφίας

ε) Αποφεύγει την επανάληψη του ίδιου κειμένου (φράσεων ή παραγράφων) ξανά και ξανά

ζ) Είναι γραμμένο για το ευρύ κοινό ή για συγκεκριμένο κοινό

η) Χρησιμοποιεί απλά γραφήματα (κουκκίδες, αριθμούς κτλ.)”

(Υπεύθυνοι για την ανάπτυξη της ενότητα που μπορείτε να βρείτε το παραπάνω κείμενο, αλλά και άλλα σχετικά με αυτό το θέμα είναι το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου, επιστημονική υπεύθυνη Δρ Ευριδίκη Παπασταύρου και οι ερευνητές, Δρ Αρετή Ευθυμίου, Δρ Αντώνης Στυλιανίδης, Ιωάννα Μενοίκου, υποψήφια διδάκτωρας. Μπορείτε να βρείτε πολλές ασκήσεις στην eLearning πλατφόρμα , χρειάζεται μόνο μία σύντομη εγγραφή. Η πρόσβαση στην πλατφόρμα είναι δωρεάν.

Συμμετέχοντες φορείς στο πρόγραμμα eLILY είναι: Η Εταιρεία Alzheimer Αθηνών, η Anziani e non solo (Ιταλία), η Εταρεία Alzheimer Βουλγαρίας, το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου και το Κολλέγιο Balticum (Πολωνία). 

Το πρόγραμμα έλαβε χρηματοδότηση από το πρόγραμμα Erasmus+)

  1. Raj S, Sharma VL, Singh AJ, Goel S. Evaluation of Quality and Readability of Health Information Websites Identified through India’s Major Search Engines. Adv Prev Med. 2016;2016:1-6. doi:10.1155/2016/4815285
  2. Stoyanov SR, Hides L, Kavanagh DJ, Zelenko O, Tjondronegoro D, Mani M. Mobile App Rating Scale: A New Tool for Assessing the Quality of Health Mobile Apps. JMIR mHealth uHealth. 2015;3(1):e27. doi:10.2196/mhealth.3422
  3. DuBay W. The Principles of Readability. Online Submiss. 2004.

 

post

Αναζητώντας αποτελεσματικότερα στο διαδίκτυο!

Πρόσφατα ολοκληρώθηκε ένα πρόγραμμα εκπαίδευσης για φροντιστές ηλικιωμένων ατόμων και ατόμων με άνοια με στόχο τη βελτίωση των δεξιοτήτων των φροντιστών στην αναζήτηση στο διαδίκτυο, το πρόγραμμα eLILY. Σε αυτή την ανάρτηση παρουσιάζουμε ένα απόσπασμα του βιβλίου των ασκήσεων για τη σωστή αναζήτηση στο διαδίκτυο:

Μέρος της ικανότητας μας να βρίσκουμε και να χρησιμοποιούμε πληροφορίες στο διαδίκτυο αποτελεί η εφαρμογή του καταλληλότερου τρόπο αναζήτησης αυτών των πληροφοριών. Όταν έχουμε ένα θέμα για το οποίο θέλουμε να μάθουμε περισσότερα, ψάχνουμε στο διαδίκτυο. Μερικές φορές μπορεί να έχουμε κάτι συγκεκριμένο στο μυαλό μας, αλλά στο τέλος, μπορεί να συνειδητοποιήσουμε ότι αυτό είναι πιο δύσκολο από ότι περιμέναμε. Μερικές φορές αυτό που έχουμε στο μυαλό μας μπορεί δουλέψει, ωστόσο υπάρχουν φορές που αυτό δεν συμβαίνει. Το να μην βρίσκουμε σχετικές πληροφορίες σε ιστοσελίδες, βίντεο ή άλλες πηγές μπορεί να μας κάνει να σκεφτούμε τι πήγε λάθος;.

Παρακάτω παρουσιάζονται μερικά βήματα για το πως αναζητάμε στο διαδίκτυο.

  • Καθορίστε την ερώτηση σας. Εξετάστε την ερώτηση την οποία θέλετε να αναζητήσετε και να διαμορφώστε μια πρόταση π.χ. Ο άντρας μου τρώει πολλά γεύματα κάθε μέρα ακόμα κι όταν δεν είμαι εκεί. Πως μπορώ να διαχειριστώ αυτή τη συμπεριφορά;
  • Ορίστε τον πληθυσμό σας. Εξετάστε το συγκεκριμένο πληθυσμό και/ ή τη διαταραχή: άνθρωποι με άνοια (people with dementia), ηλικιωμένοι (older people), άνοια (dementia)
  • Καθορίστε το πρόβλημα σας. Εξετάστε τα συμπτώματα και τις κατηγορίες στις οποίες ανήκουν τα συμπτώματα. Έχοντας κατά νου το παραπάνω παράδειγμα, η συγκεκριμένη κατηγορία είναι η διατροφική διαταραχή και οι διαταραχές συμπεριφοράς στην άνοια.
  • Καθορίστε τον βασικό λόγο για την αναζήτηση: Σκεφτείτε ότι θέλετε να αναζητήσετε τη διαχείριση αυτής της συμπεριφοράς: για παράδειγμα: πιθανές λύσεις (possible solutions), διαχείριση στο σπίτι (managing at home), αντιμετώπιση (cope with), θεραπεία (treatment options), επιλογές φροντιστών (carers options).
  • Τώρα έχετε το κυρίως θέμα της αναζήτησης σας: διατροφική διαταραχή στην άνοια, τον συγκεκριμένο πληθυσμό, και τις λέξεις που σχετίζονται στο συγκεκριμένο πρόβλημα. Προσπαθήστε να τα συνδυάσετε στην μηχανή αναζήτησης με τους εξής συνδυασμούς:

Ηλικιωμένοι άνθρωποι (Older people) ΚΑΙ διατροφικές διαταραχές (eating disorders) ΚΑΙ διαχείριση (management)

Άνοια (Dementia) ΚΑΙ διατροφικές διαταραχές (eating disorders) ΚΑΙ λύσεις (solutions)

Άνοια (Dementia) ΚΑΙ διατροφικές διαταραχές (eating disorders) ΚΑΙ αντιμετώπιση (coping)

Άνοια (Dementia) ΚΑΙ διατροφικές διαταραχές (eating disorders) ΚΑΙ θεραπεία (treatment)

Άνοια (Dementia) ΚΑΙ διατροφικές διαταραχές (eating disorders) ΚΑΙ carers΄option (επιλογές)

Περισσότερες τέτοιες ασκήσεις μπορείτε να βρείτε στη δωρεάν εξ’αποστάσεως εκπαίδευση της πλατφορμας

https://elily.eu/e-learning-course/

post

Η σημασία της αυτοφροντίδας

Η φροντίδα ενός ατόμου με άνοια μπορεί να είναι πολύ απαιτητική. Σε Ελλάδα και Κύπρο, το ρόλο της φροντίδας αναλαμβάνει συνήθως η άμεση οικογένεια, σύζυγοι και παιδιά, αλλά χωρίς να εξαιρείται και ο ρόλος της ευρύτερης οικογένειας, των φίλων και των γειτόνων[1,2].

Ακριβή στοιχεία για τον αριθμό των ατόμων που φροντίζουν δεν είναι διαθέσιμα σε αυτές τις δύο χώρες, παρόλα αυτά κατ’ εκτίμηση μόνο μπορούμε να υποθέσουμε, λαμβάνοντας υπόψη ότι για κάθε άτομο που νοσεί με άνοια εμπλέκονται στη φροντίδα έως και τρία άτομα. Το 2006 λαμβάνουμε πρώτες πληροφορίες για το προφίλ των ατόμων που φροντίζουν ηλικιωμένα άτομα με διαφορετικές χρόνιες παθήσεις από έρευνα που συμμετείχαν χώρες όπως η Γερμανία, Ιταλία, Πολωνία, Ελλάδα, Σουηδία και Αγγλία. Σύμφωνα με εκείνα τα αποτελέσματα, οι φροντιστές παρέχουν φροντίδα για να καλύψουν ανάγκες ψυχοσυναισθηματικές, κοινωνικές, να διευκολύνουν τη μετακίνηση του ασθενή, τις καθημερινές δραστηριότητες τη θεραπεία, αποκατάσταση, οικονομική στήριξη και διαχείριση, και διαχείριση της φροντίδας [3].

Η φροντίδα μπορεί να αφήσει ελάχιστο χρόνο για την αυτοφροντίδα των φροντιστών, δεδομένο που μπορεί να εξηγήσει γιατί σύμφωνα με έρευνες οι φροντιστές αναφέρουν αυξημένη χρήση αντικαταθλιπτικών σε σχέση με το γενικό πληθυσμό, είναι πιο επιρρεπείς σε λοιμώξεις, μπορεί να εκδηλώσουν γνωστική έκπτωση, έχουν λιγότερες ευκαιρίες για κοινωνική αλληλεπίδραση και εκφράζουν συχνά αγχώδεις διαταραχές,  [4,5]

 

Αλλά τι είναι η αυτοφροντίδα;

Η αυτοφροντίδα που προάγει την υγεία περιλαμβάνει όλες εκείνες τις ενέργειες που κάνει το άτομο για να βελτιώσει την υγεία του, να διατηρήσει τη λειτουργικότητά του, να βελτιώσει την ποιότητα ζωής του, ως απόκριση σε μία ασθένεια ή απλά για να βελτιώσει την υγεία του[6].

Η αυτοφροντίδα θεωρείται ως μια πολύ σημαντική διάσταση για την προαγωγή της υγείας και την πρόληψη της νόσου, περιλαμβάνοντας τις αποφάσεις για θεραπεία, αλλά και την αποκατάσταση από κάποιο νόσημα και όχι αποκλειστικά και μόνο την πρόληψη[7]

Πιθανοί λόγοι που ένας φροντιστής επιβαρύνει την υγεία του και «ξεχνάει» την αυτοφροντίδα του είναι [6]:

  1. Η μειωμένη προσφορά για προγράμματα για φροντιστές
  2. Ο περιορισμένος χρόνος που έχει στη διάθεση του
  3. Άλλες προϋπάρχουσες διαταραχές που έχουν επιβαρυνθεί με τη φροντίδα
  4. Η μεγάλη ηλικία του φροντιστή
  5. Η καθυστερημένη απόφαση για αναζήτηση βοήθειας, μέχρι το σημείο που δεν υπάρχει επιλογή
  6. Έλλειψη συχνών διαλειμμάτων
  7. Έλλειψη γνώσης για τις διαθέσιμες υπηρεσίες, αλλά και ανεπάρκεια εθνικών οδηγιών για την αξιολόγηση και την παρακολούθηση των φροντιστών

 

Τι μπορείτε να κάνετε σε προσωπικό επίπεδο για τη φροντίδα του εαυτού σας

Προκειμένου να βελτιώσετε τη φροντίδα στον εαυτό σας ενώ φροντίζετε είναι σημαντικό να:

  • Διαχειριστείτε προβλήματα ύπνου που πιθανά αντιμετωπίζετε με χαλάρωση, ημερολόγιο ύπνου*, καλύτερη διατροφή και να αφαιρέσετε οθόνες από το χώρο ύπνου.
  • Καταγράψτε σε ένα ημερολόγιο ότι σας προβληματίζει και συζητήστε το με έναν ειδικό επαγγελματία υγείας
  • Εφαρμόσετε τεχνικές χαλάρωσης, πολλές υπάρχουν διαθέσιμες και σε video. Κάποιες μπορείτε να βρείτε εδώ.
  • Προσπαθήστε να βρείτε μέσα στη μέρα λίγο χρόνο για να κάνετε κάτι που σας αρέσει μέσα ή έξω από το σπίτι (διάβασμα, χαλαρωτικό μπάνιο, συζήτηση με ένα φίλο, γείτονα ή συγγενή)
  • Κάντε ένα διάλειμμα από τη φροντίδα μία φορά το μήνα το λιγότερο. Κανονίστε κάτι που σας ευχαριστεί.
  • Διατηρήστε την επικοινωνία με τους άλλους όσο δύσκολο και εάν είναι. Τηλεφωνήστε σε ένα φίλο ή συγγενή
  • Ασκηθείτε τακτικά. Μπορείτε να βάλετε μία ρουτίνα μέσα στην εβδομάδα. Η άσκηση μπορεί να γίνει στο σπίτι, παρακολουθώντας κάποιο πρόγραμμα στο διαδίκτυο ή εάν είστε εξοικειωμένοι με τις εφαρμογές μέσω μίας εφαρμογής γυμναστικής
  • Φροντίστε τη διατροφή σας
  • Μη διστάσετε να ζητήσετε βοήθεια όταν δεν νιώθετε καλά, από ειδικό επαγγελματία υγείας
  • Δημιουργήστε ένα δίκτυο στήριξης με άλλους φροντιστές που έχουν τις ίδιες δυσκολίες, θα σας βοηθήσει να διαχειριστείτε ευκολότερα συναισθήματα και καταστάσεις.

 

Αρετή Ευθυμίου, Ψυχολόγος, PhD

 

* Σημειώστε για κάθε μέρα της εβδομάδας σε ένα φύλλο χαρτί: Τι ώρα πήγατε για ύπνο, πόση ώρα χρειάστηκε για να κοιμηθείτε, πόσες φορές ξυπνήσατε αφού κοιμηθήκατε και πόση ώρα είχατε ξυπνήσει συνολικά, τελικά τι ώρα ξυπνήσατε οριστικά και τι ώρα σηκωθήκατε, Πώς αξιολογείτε την ποιότητα του ύπνου σας (https://www.nhs.uk/Livewell/insomnia/Documents/sleepdiary.pdf)

 

 

[1]      A. Efthymiou, E. Papastavrou, N. Middleton, A. Markatou, and P. Sakka, How Caregivers of People With Dementia Search for Dementia-Specific Information on the Internet : Survey Study Corresponding Author :, JMIR AGING. 3(2020) 1–10. doi:10.2196/15480.

[2]      E. Papastavrou, H. Tsangari, G. Karayiannis, S. Papacostas, G. Efstathiou, and P. Sourtzi, Caring and coping: The dementia caregivers, Aging Ment. Heal.15(2011) 702–711. doi:10.1080/13607863.2011.562178.

[3]      Eurofamcare, Services for Supporting Family Carers of Elderly People in Europe: Characteristics, Coverage and Usage, (2006) 41. http://www.uke.de/extern/eurofamcare/documents/deliverables/teusure_web_080215.pdf.

[4]      P.P. Vitaliano, M. Murphy, H.M. Young, D. Echeverria, and S. Borson, Does caring for a spouse with dementia promote cognitive decline? A hypothesis and proposed mechanisms, J. Am. Geriatr. Soc.59(2011) 900–908. doi:10.1111/j.1532-5415.2011.03368.x.

[5]      P. Vitaliano, I. Zhang, J. Scanlan, V. PP, J. Zhang, and S. JM, Is caregiving hazardous to one’s physical health? A meta-analysis., Psychol. Bull.129(2003) 946–972. doi:10.1037/0033-2909.129.6.946.

[6]      D. Oliveira, L. Sousa, and M. Orrell, Improving health-promoting self-care in family carers of people with dementia: A review of interventions, Clin. Interv. Aging. 14(2019) 515–523. doi:10.2147/CIA.S190610.

[7]      M. Haug, M. Wykle, and N. Keval, SELF-CARE AMONG OLDER, Soc Sci Med. 29(1989) 171–183.

 

post

Εξάσκηση και τον Αύγουστο!!

Για αυτό το μήνα, αφιερώσαμε μία διαφορετική ανάρτηση, μιας και πρόκειται για μία περίοδο που συνήθως χαλαρώνουμε. Εδώ θα βρείτε όλες τις ασκήσεις και δραστηριότητες για να κάνετε μόνοι σας ή με τη βοήθεια άλλων! Σήμερα ξεκινάμε με μία άσκηση παιχνίδι, που μπορείτε να εξασκηθείτε στο σπίτι μόνος/μόνη ή  και με τον φροντιστή σας. Μπορείτε εσείς ή ο άνθρωπος που σας φροντίζει να ρυθμίσει τη δυσκολία διαβάζοντας τις οδηγίες της άσκησης.

Δραστηριότητες για ανθρώπους με άνοια σε αρχικό και μεσαίο στάδιο- Μέρος 2

Συνεχίζουμε με ιδέες για ασκήσεις που μπορείτε να κάνετε στο σπίτι. Συνδυάζει ασκήσεις ψυχαγωγικές, συζητήσεις, θεραπεία δι’ αναμνήσεων και αισθητηριακή ενδυνάμωση.

Προτάσεις για δραστηριότητες- Μέρος 2:

  • Συζητήστε για τη μέρα, το μήνα, το έτος, τον καιρό, την ώρα της ημέρας και τη γειτονιά σας
  • Βρείτε τη λέξη που λείπει:
    • Ένα ποτήρι με ….. (νερό, γάλα)
    • Μία κούπα………..(καφέ, τσάι)
    • Μία φέτα………..(ψωμί, σαλάμι)
    • Ένα κομμάτι ……..(κέικ)
    • Ένα κουτί με……..(γάλα, καφέ)
    • Ένα ζευγάρι………(παπούτσια)
    • Ένα λίτρο ………..(γάλα, νερό, κρασί)
  • Συνεχίστε την άσκηση με παροιμίες
  • Κάντε μία δημιουργική δραστηριότητα και μαγειρέψτε μαζί ένα κέικ ή μία μηλόπιτα. Χωρίστε τη δραστηριότητα σε μικρά βήματα (συγκέντρωση όλων των υλικών στη λίστα, ανάμιξη των υλικών, κόψιμο των φρούτων κα)
  • Επιλέξτε μία ευχάριστη δραστηριότητα να κάνετε μαζί, όπως να κόψετε φωτογραφίες από περιοδικά που σας αρέσουν και να κάνετε ένα κολλάζ
  • Βρείτε ευκαιρία να ασχοληθείτε μαζί με την κηπουρική είτε στο μπαλκόνι ή στον κήπο
  • Σε ένα κατάστημα παιχνιδιών μπορείτε να βρείτε εικόνες από αντικείμενα ή μπορείτε να εκτυπώσετε εικόνες από το διαδίκτυο. Ζητήστε από τον άνθρωπο που φροντίζετε να ονομάσει τις εικόνες και στη συνέχεια να προσπαθήσει να τις ομαδοποιήσει (για παράδειγμα έπιπλα, μέσα μεταφοράς, ρούχα, παιχνίδια κα). Εάν δεν είναι εύκολο να κατονομάσει τα αντικείμενα, δώστε αρχικά το σκοπό χρήσης του αντικειμένου και στη συνέχεια τα αρχικά γράμματα της λέξης. Εάν παραμένει η δυσκολία, ονομάστε εσείς το αντικείμενο. Στόχος της άσκησης είναι να το διασκεδάσετε και να μην ταλαιπωρήσετε τον άνθρωπό σας.
  • Χρησιμοποιήστε τις παρακάτω ερωτήσεις για να ξεκινήσετε μία συζήτηση για την περίοδο της πρώτης εργασίας:
    • Πώς βρήκε την πρώτη δουλειά;
    • Εκείνη την εποχή ποιος ήταν ο μισθός;
    • Ποια ήταν τότε η τιμή του ψωμιού;
    • Θυμάται κάποιο περιστατικό από εκείνο τον καιρό που δούλευε;

Θυμηθείτε ο στόχος σας είναι η κοινή δραστηριότητα και η διασκέδαση. Προσπαθήστε να μην νιώσει το άτομο ότι το εξετάζετε, αλλά ότι περνάτε ευχάριστα μαζί!! Εάν δε θυμάται κάτι από τις ερωτήσεις, απλά πείτε την απάντηση!

 

ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΛΕΞΕΩΝ: ΒΡΕΙΤΕ ΤΗ ΛΕΞΗ

Επίπεδο άσκησης ΗΝΔ

Οδηγίες παιχνιδιού μαζί με άλλο άτομο:

Η παρακάτω άσκηση έχει τη μορφή ενός παιχνιδιού. Καθίστε με την παρέα σας, παιδιά, φίλους ή σύντροφο και εξασκήστε το λόγο σας.

Ζητήστε από το άτομο που κάθεται απέναντί σας να μαντέψει σε ποιο αντικείμενο/λέξη αναφέρεστε. Δώστε του περιθώριο χρόνου έως και 1 λεπτό και πείτε όσες περισσότερες λέξεις μπορείτε που να το περιγράφουν.Αν τελικά ο συμπαίκτης σας δεν βρει τη λέξη, πείτε τα πρώτα γράμματα για να τον βοηθήσετε.

  • Μην πείτε σύνθετες λέξεις, για παράδειγμα για να περιγράψετε τη λέξη «αεροπλάνο», δεν θα πρέπει να πείτε λέξεις με την ίδια ρίζα δλδ αεροδρόμιο, αεροσυνοδός, αερόστατο κα
  • Επίσης για περισσότερη δυσκολία μπορείτε να μην πείτε τις λέξεις στις παρενθέσεις. Ρυθμίστε εσείς τη δυσκολία που θέλετε για εσάς και τον συμπαίκτη σας.
  • Η άσκηση παίζεται εναλλάξ, μόλις τελειώσετε δώστε τη σειρά σας.

Οδηγίες παιχνιδιού εάν είστε μόνος/μόνη στο σπίτι:

Σε περίπτωση που είστε μόνος/μόνη στο σπίτι, μπορείτε να γράψετε για κάθε ουσιαστικό έως και 10 λέξεις που το περιγράφουν καλύτερα. Για περισσότερη δυσκολία μη συμπεριλάβετε τις λέξεις στις παρενθέσεις. 

Για να δείτε τις λέξεις πατήστε εδώ

 

Οδηγίες για τον φροντιστή: Εάν θέλετε να χρησιμοποιήσετε την άσκηση για έναν άνθρωπο με άνοια αρχόμενου ή μεσαίου σταδίου , μπορείτε να την απλοποιήσετε, περιγράφοντας τη λέξη όσο καλύτερα γίνεται. Εάν ο άνθρωπος που φροντίζετε δυσκολεύεται να την εντοπίσει, πείτε τα πρώτα γράμματα και στη συνέχεια δείξτε μία εικόνα.

Εάν θέλετε μπορείτε να δοκιμάσετε να παίξετε εναλλάξ, αν όμως αυτό δεν προκαλεί σύγχυση στον άνθρωπο σας. Θυμηθείτε είναι ένα παιχνίδι!!

Α. Ευθυμίου,  Ψυχολόγος

post

Αποφασίζοντας για την υγεία τη δική σας και του ανθρώπου που φροντίζετε

Αναδημοσιεύουμε ένα ενδιαφέρον άρθρο σχετικά με τη μη συμμόρφωση στις ιατρικές οδηγίες, το οποίο δημοσιεύτηκε στο Περιοδικό της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών, τεύχος  Νο 49, σελ 16.  Μπορείτε να καταβάσετε τα περιοδικά της Εταιρείας στο σύνδεσμο εδώ

 

«Πόσο εύκολο είναι να ακολουθήσετε τις οδηγίες που σας δίνει ο γιατρός σας για να αποφασίσετε για την υγεία τη δική σας και του ανθρώπου που φροντίζετε» ;

Έχετε σκεφτεί πώς θα απαντούσατε στην παραπάνω ερώτηση; Δοκιμάστε να δώσετε μία ειλικρινή απάντηση. Είναι δύσκολο;

Μη σας ανησυχεί, δεν είναι δύσκολο μόνο για εσάς, αλλά και για ένα μεγάλο αριθμό ανθρώπων είτε φροντίζουν έναν άνθρωπο με άνοια είτε όχι.

Η αλήθεια είναι ότι οι περισσότεροι από εμάς ακολουθούμε τις οδηγίες των επαγγελματιών υγείας χωρίς δεύτερη σκέψη και πολλές φορές χωρίς καμία ερώτηση.

Υπάρχει όμως διαφορά ανάμεσα στην παθητική στάση που μπορεί να υιοθετούμε απέναντι στους επαγγελματίες υγείας και στην απόφαση που μπορεί να λάβουμε από κοινού με το γιατρό μας.

Η μη συμμόρφωση με τις ιατρικές οδηγίες ως έννοια έχει εμφανιστεί από το 1974 και εκείνη την περίοδο, οι ειδικοί στο χώρο τη θεωρούσαν ως χαρακτηριστικό των ασθενών που δεν «συμμορφώνονταν», ήταν «ανυπάκουοι», «αναξιόπιστοι», «διαφέραν» και δε «συνεργάζονταν» (1). Σήμερα η παραπάνω έννοια έχει αντικατασταθεί με την «πιστή τήρηση» των ιατρικών οδηγιών και αναφέρεται τον ενεργό ρόλο του ασθενή και της οικογένειας του στη λήψη αποφάσεων.

Ο γιατρός είναι αυτός που θέτει την ατζέντα για τη λήψη των αποφάσεων και στη συνέχεια καθοδηγεί ή διευκολύνει τον ασθενή και την οικογένειά του στην καλύτερη δυνατή απόφαση  που να ικανοποιεί τις ανάγκες του.

Ενδεικτικά,  λόγοι που επηρεάζουν τους φροντιστές στην τήρηση των ιατρικών οδηγιών για τα φάρμακα είναι πολλοί, όπως οι θετικές συνέπειες ενός φαρμάκου στους ασθενείς, η χορήγηση του φαρμάκου από τον φροντιστή, η εύκολη επικοινωνία με το γιατρό, οι θετικές πεποιθήσεις σχετικά με τη σοβαρότητα και εξέλιξη της νόσου και το χαμηλό κόστος του φαρμάκου. Αντίθετα, η λήψη περισσότερων των τεσσάρων φαρμάκων από τους ασθενείς (πολυφαρμακία) , οι παρενέργειες, οι αρνητικές πεποιθήσεις για την εξέλιξη της νόσου και το υψηλό κόστος επιδρούν αρνητικά στην τήρηση των οδηγιών (2).

Στην περίπτωση της άνοιας, η λήψη μίας απόφασης σε σχέση με τη θεραπεία είναι πολύπλευρη και είναι σημαντικό να περιλαμβάνονται όλα τα μέρη δηλαδή ο άνθρωπος με άνοια, η οικογένεια του, ο γιατρός και οι άλλοι επαγγελματίες υγείας.

Με ποιο τρόπο όμως θα είστε σίγουροι ότι λάβατε τη σωστή απόφαση για τον άνθρωπο που φροντίζετε;

Για να μπορέσετε να λάβετε αποφάσεις σε συνεργασία με το γιατρό σας, θα πρέπει αρχικά να ενημερωθείτε για τις διαφορετικές διαστάσεις της νόσου (διάγνωση, συμπτώματα, εξέλιξη, θεραπεία, διαχείριση διαταραχών συμπεριφοράς, υπηρεσίες), δηλαδή να ενισχύσετε την Εγγραμματοσύνη σας σε θέματα για την άνοια.

Στη σημερινή εποχή, όλες αυτές τις πληροφορίες μπορείτε να τις βρείτε από πολλές διαφορετικές πηγές όπως:

  • Από το γιατρό σας.Είναι σημαντικό να μη διστάζετε να ρωτάτε ό,τι σας απασχολεί κατά την επίσκεψή στον ειδικό γιατρό. Είναι επίσης σημαντικό να πηγαίνετε προετοιμασμένοι, έχοντας σημειώσει όλες τις ερωτήσεις που θέλετε να κάνετε, όπως για παράδειγμα, σχετικά με την εξέλιξη, τα συμπτώματα, τα φάρμακα που λαμβάνει ο ασθενής, τον τρόπο χορήγησης και τις διαθέσιμες υπηρεσίες για τους ανθρώπους με άνοια, αλλά και για εσάς.
  • Από τους επαγγελματίες υγείας των Κέντρων Ημέρας και των συμβουλευτικών σταθμών για την άνοια. Οι επαγγελματίες υγείας είναι διαθέσιμοι να λύσουν απορίες και να καθοδηγήσουν, όταν χρειάζεται. Στα κέντρα ημέρας, προσφέρονται πολλές υπηρεσίες για την ενημέρωση και υποστήριξη των φροντιστών.
  • Από τις ομάδες των φροντιστών. Μερικές φορές, η συμμετοχή σε μία ομάδα φροντιστών μπορεί να είναι πολύ βοηθητική για τη συζήτηση προσωπικών ζητημάτων που μπορεί να διστάζετε να μοιραστείτε με τους επαγγελματίες υγείας, μέσα στο πλαίσιο μιας τακτικής επίσκεψης στο ιατρείο μνήμης.
  • Από το διαδίκτυο. Εάν χρησιμοποιείτε το διαδίκτυο, μπορείτε να βρείτε πλήθος πληροφοριών που αφορούν την άνοια. Σε αυτή την περίπτωση χρειάζεται προσεκτικός έλεγχος αυτών των πληροφοριών για να μην τρομοκρατηθείτε.

Ενδεικτικά για να αντιληφθείτε εάν η πηγή σας είναι αξιόπιστη μπορείτε να απαντήσετε στα παρακάτω ερωτήματα: α) ανήκει η  σελίδα σε αξιόπιστο φορέας (πχ εταιρεία Alzheimerή άλλο ιατρικό φορέα), β) πότε έγινε η τελευταία ανανέωση, γ) είναι το κείμενο που διαβάσατε υπογεγραμμένο, δ) χρησιμοποιεί πρόχειρη γραφή ή είναι πιο επίσημο το κείμενο.

  • Από φίλους και συγγενείς που έχουν παρόμοια εμπειρία. Η ψυχολογική και κοινωνική υποστήριξη φίλων και συγγενών που έχουν περάσει ή περνούν την ίδια εμπειρία είναι πολύ σημαντική. Να θυμάστε να διασταυρώνετε πάντα την πληροφορία από τους φίλους και συγγενείς με τους ειδικούς στο χώρο.
  • Από τον φαρμακοποιό. Ο φαρμακοποιός στη γειτονιά μας, είναι ίσως από τους πρώτους ανθρώπους που ρωτάμε για καθοδήγηση σχετικά με τα συμπτώματα που εμφανίζονται. Πολλές φορές ένας ενημερωμένος φαρμακοποιός μπορεί να σας κατευθύνει σωστά για τις διαθέσιμες υπηρεσίες για την άνοια στη γειτονιά, και να σας παραπέμψει στο γιατρό όταν χρειαστεί.

Αρετή Ευθυμίου

Ψυχολόγος, PhD

 

Βιβλιογραφικές πηγές:

  1. Stimson G V. OBEYING DOCTOR ’ S ORDERS : A VIEW THE OTHER SIDE * FROM. Soc Sci Med. 1974;8:97–104.
  2. Kelly M, McCarthy S, Sahm LJ. Knowledge, attitudes and beliefs of patients and carers regarding medication adherence: A review of qualitative literature. Eur J Clin Pharmacol. 2014;70(12):1423–31.

 

post

Συναισθηματική ευεξία των ατόμων με άνοια

Το παρακάτω απόσπασμα μεταφράστηκε από τον οδηγό “Dementia in Times of Coronavirus” που δημιούργησε το JDS-ESHEL σε συνεργασία με το Υπουργείο υγείας του Ισραήλ. Μετάφραση κειμένου: Μαρία Γιακουμή, Επιμέλεια κειμένου: Αρετή Ευθυμίου.

Το εγχειρίδιο μπορείτε να το βρείτε σε αυτόν τον σύνδεσμο:https://docs.google.com/document/d/1nOA2nCAW4l8BBeLVgH0_gzSoQqlg3FlEL8tp2jQLJUU/edit

Συναισθηματική ευεξία των ατόμων με άνοια

Γενικά, τα ψυχοσυναισθηματικά και συμπεριφορικά συμπτώματα αποτελούν έκφραση της άνοιας, είτε ως άμεσο αποτέλεσμα των αλλαγών που συμβαίνουν στον εγκέφαλο ή ως αντίδραση σε αυτές. (Σημείωση του μτφ. Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να οφείλονται ακόμη σε βιολογικές αιτίες, αλλά και σε αλλαγές στο περιβάλλον των ατόμων με άνοια)

  • Τα ψυχοσυναισθηματικά συμπτώματα περιλαμβάνουν απάθεια, άγχος, κατάθλιψη, ευερεθιστότητα, παραληρηματικές ιδέες και ψευδαισθήσεις (Σημείωση του μτφ. Τα παραληρήματα, οι ψευδαισθήσεις και η καχυποψία αναφέρονται και ως ψυχωσικά συμπτώματα)
  • Τα συμπεριφορικά συμπτώματα περιλαμβάνουν κλάμα, φωνές, ψυχοκινητική διέγερση, ανησυχία, περιπλάνηση, επιθετικότητα κ.α
  • Τα συμπτώματα ποικίλλουν με την πάροδο του χρόνου και αλλάζουν καθώς εξελίσσεται η ασθένεια. Επίσης επηρεάζονται από τη προσωπικότητα του ατόμου, τον τρόπο με τον οποίο το περιβάλλον ανταποκρίνεται σε αυτά και άλλες μεταβλητές.

Η περίοδος της πανδημίας COVID-19 μπορεί να είναι συναισθηματικά έντονη για ορισμένα άτομα με άνοια, ενώ άλλα μπορεί να μην την αντιλαμβάνονται.  Πολλές από τις προκλήσεις οφείλονται σε αλλαγές στο καθημερινό πρόγραμμα, ειδικά για τα άτομα που πήγαιναν σε κέντρα ημέρας ή συνήθιζαν να κάνουν μακρινές βόλτες έξω ή δεχόντουσαν καθημερινές επισκέψεις από μέλη της οικογένειας.

Η συναισθηματική δυσφορία που σχετίζεται με αυτές τις αλλαγές μπορεί να οφείλεται στους παρακάτω λόγους:

  1. Οι αλλαγές δεν είναι κατανοητές. Το άτομο δεν κατανοεί γιατί τα μέλη της οικογένειας του/της δεν τον/την επισκέπτονται ή γιατί είναι κλειστό το κέντρο ημέρας;
  2. Η απουσία κοινωνικής στήριξης και δικτύων, όπως το πρόγραμμα των κέντρων ημέρας, η βόλτα σε εξωτερικό περιβάλλον, εκτόνωση ενέργειας με το περπάτημα ή η ζεστασιά από τις οικογενειακές επισκέψεις.

Συμβουλές για την αντιμετώπιση πιθανών καταστάσεων:

Έλλειψη κατανόησης που προκαλεί άγχος και αναταραχή

  • Εάν το άτομο με άνοια βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο, εξηγήστε την κατάσταση με κατανοητούς όρους, έτσι ώστε να μην φοβηθεί. Για παράδειγμα, «Υπάρχει μια μεταδοτική ασθένεια που συμβαίνει τώρα στον κόσμο και δόθηκαν οδηγίες στους ανθρώπους να μείνουν σπίτι για να μην αρρωστήσουν. Ανησυχούμε για εσένα και ως εκ τούτου είναι σημαντικό για εμάς να μένεις στο σπίτι. Ελπίζουμε ότι όλα θα επανέλθουν στο φυσιολογικό σύντομα»
  • Ακόμα κι αν αυτή η εξήγηση είναι παρηγορητική, πιθανότατα θα πρέπει να την επαναλάβετε περισσότερες από μία φορές.
  • Εάν δεν καταλαβαίνουν την εξήγηση ή εάν προκαλεί άγχος, προσπαθήστε να χρησιμοποιήσετε παρηγορητικές “εξηγήσεις”, όπως «είναι διακοπές τώρα», «το κέντρο ημέρας είναι κλειστό για επισκευές», «τα παιδιά είναι στο εξωτερικό».Αυτά μπορούν να ειπωθούν χωρίς να προκαλέσουν αναστάτωση.  Σε όλες τις περιπτώσεις, αποφύγετε την πολύ συχνά παρακολούθηση ειδήσεων από τα μέσα  κοινωνικής δικτύωσης και να προτιμάτε τη μουσική ή τις ψυχαγωγικές τηλεοπτικές εκπομπές.

Κρίση Άγχους

Εάν το άτομο με άνοια έχει κρίσεις άγχους, σκεφτείτε:

  • Τι το προκάλεσε να συμβεί μόλις τώρα; Για παράδειγμα, έχει να κάνει με την παρακολούθηση των ειδήσεων; Βαριόταν ή ήταν χωρίς απασχόληση; Δεν μπόρεσε να ολοκληρώσει μια εργασία;
  • Εάν αναγνωρίζετε έναν πιθανό λόγο, προσπαθήστε να τον/την βοηθήσετε.Για παράδειγμα, κλείστε την τηλεόραση, αποσπάστε την προσοχή προς ένα πιο ευχάριστο θέμα ή βοηθήστε τον/την να κάνουν την εργασία που επιθυμούν.

Αρνείται να κάνει μπάνιο  

Το μπάνιο μπορεί να προκαλέσει αγωνία, ειδικά η αναγκαία αφαίρεση των ρούχων και η αποκάλυψη του σώματος:

  • Προσπαθήστε να κάνετε ντους κάθε φορά κάποιο μέλος του σώματος με ένα βρεγμένο σφουγγάρι
  • Χρησιμοποιήστε μουσική και μιλήστε ενώ βρίσκεστε στο ντους
  • Μειώστε τις απαιτήσεις σας, σχετικά με τη συχνότητα και την πληρότητα του ντους.

Αναζητάει το σπίτι του/της

Όταν το άτομα με άνοια θέλει να “πάει σπίτι”, (επειδή το σπίτι που θυμάται είναι το σπίτι της παιδικής του/της ηλικίας), προσπαθήστε να βγείτε για ένα μικρό χρονικό διάστημα και μετά να επιστρέψετε. Εναλλακτικά προσπαθήστε να αποδεχτείτε αυτή την πραγματικότητα χωρίς να έρθετε σε σύγκρουση μαζί του/της.

Αναζήτηση ατόμων

Εάν το άτομο με άνοια μπερδεύει τα άτομα που είναι παρόντα με άλλα , «Πού είναι η γυναίκα μου; Δεν είσαι η γυναίκα μου!», μπορείτε να βγείτε έξω από το δωμάτιο, να αλλάξετε ρούχα και να ξανά ρωτήσετε  «Με έψαχνες»; .

Έλλειψη κοινωνικών δικτύων στήριξης

  • Η έλλειψη των συνηθισμένων κοινωνικών δικτύων στήριξης μπορεί να προκαλέσει κενό στα άτομα με άνοια και χρειάζεται δημιουργικότητα για να βρεθούν εναλλακτικές λύσεις.
  • Για όσους επισκέπτονταν κέντρο ημέρας, σκεφτείτε ότι το άτομο είχε μια συγκεκριμένη ρουτίνα όπου περιλάμβανε προετοιμασία το πρωί, υγιεινή του σώματος και ντύσιμο, έξοδος από το σπίτι για μια κοινωνική δραστηριότητα.

Επομένως, προσπαθήστε να σκεφτείτε τι μπορεί να επιτρέψει τη διατήρηση μιας τέτοιας παρόμοιας ρουτίνας:

✔Διατηρήστε την πρωινή προετοιμασία

✔Τηρήστε τα γεύματα της ημέρας

✔Δημιουργήστε ένα πρόγραμμα δραστηριοτήτων

 

Περισσότερες συμβουλές για συναισθηματική ευεξία

  • Είναι συχνά απαραίτητο για το άτομο να βγαίνει εκτός σπιτιού για τη συναισθηματική του ευημερία. Μπορείτε να το κάνετε σύμφωνα με τις  οδηγίες του Υπουργείου Υγείας: Μείνετε κοντά στο άτομο και κρατήστε τις αποστάσεις από τους άλλους.
  • Είναι σημαντικό να παραμείνετε σε επαφή  με την οικογένεια και τους φίλους σας τηλεφωνικά ή διαδικτυακά, καθώς τα άτομα  που ζουν μαζί σας μπορούν να σας  παρέχουν ψυχολογική στήριξη και επαφή.

 

Τι πρέπει να κάνετε εάν το άτομο με άνοια εμφανίσει ψυχοσυναισθηματικά και συμπεριφορικά συμπτώματα;

  • Πρώτον, πρέπει να ελέγξετε εάν τα συμπτώματα προκαλούν άγχος και σε ποιους; Δεν απαιτεί κάθε σύμπτωμα προσοχή και θεραπεία.

✔Για παράδειγμα, μια κατάσταση στην οποία το άτομο έχει ευχάριστες ψευδαισθήσεις με τους γονείς του και το απολαμβάνει, μπορεί να ανησυχεί τους άλλους, αλλά δεν επιβαρύνει ψυχοσυναισθηματικά το άτομα με άνοια.

✔Το κλάμα μπορεί να είναι μια έκφραση διαφόρων συναισθημάτων, συμπεριλαμβανομένου και του ενθουσιασμού, και όχι αποκλειστικά της κατάθλιψης.

✔Εάν ένα άτομο κοιμάται περισσότερο από το κανονικό κατά τη διάρκεια της ημέρας, μπορεί να μην είναι ανησυχητικό σε αυτό το σημείο, με την προϋπόθεση ότι δεν ενέχει κίνδυνο για την υγεία του (κατακλίσεις) ή δυσχεραίνει τον βραδινό ύπνο.

  • Εάν τα συμπτώματα προκαλούν άγχος, προσπαθήστε να τα παρατηρήσετε:

✔Ποια είναι η συχνότητα και ο βαθμός σοβαρότητας;

✔Υπάρχει κάτι που διεγείρει το άτομα και πρέπει να αποφεύγεται ή κάτι που να ηρεμεί το άτομο ούτως ώστε να χρησιμοποιείται ως βοήθεια;

Θυμηθείτε ότι η  ικανότητα των σημαντικών άλλων για συναισθηματική στήριξη, για ήρεμη επικοινωνία και φυσική επαφή είναι σημαντική για συναισθήματα ασφάλειας και ηρεμίας του ατόμου με άνοια.

 

Πότε να ζητήσετε ειδική βοήθεια;

  • Εάν δεν μπορείτε να διατηρήσετε σταθερή τη συναισθηματική κατάσταση αλλά και τη συμπεριφορά του ατόμου με άνοια.
  • Εάν υπάρχει σαφής κίνδυνος για το άτομο ή το περιβάλλον του.
  • Εάν παρατηρήσετε μια δραματική αλλαγή στη συμπεριφορά του ατόμου ή στη συναισθηματική τους κατάσταση, για παράδειγμα μία ξαφνική αδυναμία ύπνου ή ψυχοκινητική διέγερση. Αλλαγές όπως αυτές μπορεί να οφείλονται σε μια σωματική κατάσταση που απαιτεί ιατρική φροντίδα (λοίμωξη, πόνος κ.λπ.).

Θυμηθείτε ότι οι γιατροί και οι υπηρεσίες ψυχικής υγείας συνεχίζουν να παρέχουν υπηρεσίες κατά τη διάρκεια αυτής της  περιόδου.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

post

Διατροφικές συμβουλές για άτομα με άνοια

Σε συνέχεια της ανάρτησης “Προτεινόμενες δραστηριότητες για τα άτομα με άνοια”, μεταφράσαμε την ενότητα “Διατροφικές συμβουλές για άτομα με άνοια” από τον ίδιο οδηγό “Dementia in Times of Coronovarius”. Θεωρούμε ότι θα σας φανεί ενδιαφέρον!

Ο σύντομος οδηγός δημιουργήθηκε από το JDC-ESHEL και το υπουργείο υγείας του Ισραήλ (Government of Israel’s Ministry of Health). Mπορείτε να βρείτε τον οδηγό εδώ.

Μετάφραση κειμένου: Μαρία Γιακουμή / επιμέλεια κειμένου: Αρετή Ευθυμίου

 

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΟΙΑ

  • Η πρόσληψη του φαγητού είναι σημαντική για την ικανοποίηση, την απόλαυση, την ποιότητα ζωής, τη διατήρηση της υγείας και της λειτουργικότητας.
  • Τα άτομα με άνοια αντιμετωπίζουν αλλαγές σχετικά με το φαγητό και τη διατροφή λόγω των αλλαγών της μνήμης, του προσανατολισμού, της λειτουργικότητας και της οργάνωσης. Ακόμη υπάρχουν αλλαγές στο μάσημα, την κατάποση, την απώλεια όρεξης και την αλλαγή της διάθεσης.
  • Οι διατροφικές δυσκολίες και η διατροφή αποτελούν σύνθετη πρόκληση για τους φροντιστές. Αυτές οι δυσκολίες μπορούν να επιδεινωθούν λόγω της ανάγκης για κοινωνική αποστασιοποίηση και το επακόλουθο άγχος και ανησυχία.

Να θυμάστε

  • Μία αλλαγή στο πρόγραμμα, η μοναξιά και η έλλειψη δραστηριότητας μπορεί να προκαλέσουν αντιδράσεις όπως είναι η συναισθηματική δυσκολία, η κατάθλιψη, το άγχος και η διέγερση. Αυτά μπορούν να εκδηλωθούν είτε κατά τη διάρκεια της ημέρας ή της νύχτας και συχνά εμφανίζονται με την περιπλάνηση, την αδυναμία συγκέντρωσης και την δυσκολία να περιοριστούν σε ένα μέρος. Αυτά τα φαινόμενα μπορεί να επηρεάσουν την επιθυμία για φαγητό, καθώς και την διαδικασία του φαγητού. Ένα άτομο με άνοια που συχνά περιπλανιέται, καίει μεγάλη ποσότητα θερμίδων, οδηγώντας σε απώλεια βάρους, η οποία επιδεινώνεται λόγω έλλειψης κατάλληλης διατροφής.

Καθώς η άνοια εξελίσσεται, μπορεί να υπάρξουν καταστάσεις που αυξάνουν την ανησυχία σας για την διατροφή του αγαπημένου σας. Για παράδειγμα, μπορεί να παρατηρήσετε ότι εάν και αφιερώνετε πολύ χρόνο στη σίτιση του ατόμου, η ποσότητα της τροφής που καταναλώνει είναι μικρή ή μπορεί να χάνει βάρος. Σε αυτήν την περίπτωση, πρέπει να συμβουλευτείτε επαγγελματίες υγείας, για να βρείτε τον καλύτερο τρόπο να βοηθήσετε το άτομο με άνοια. Ο οικογενειακός σας γιατρός μπορεί να σας παραπέμψει σε διαιτολόγο για διατροφικές συμβουλές ή σε παθολόγο σε περίπτωση υποψίας για δυσκολίες στην κατάποση.

Σίτιση και κατανάλωση τροφίμων – τι να προσέξετε:

Γενικά, η κατανάλωση φαγητού είναι πιο περίπλοκη διαδικασία και δεν περιορίζεται μόνο στη στιγμή της κατανάλωσης του φαγητού. Εδώ είναι διάφορες πτυχές να λάβετε υπόψη:

  • Προμήθεια και αποθήκευση τροφίμων
  • Βεβαιωθείτε ότι υπάρχουν επαρκείς ποσότητες από μια ποικιλία τροφίμων στο σπίτι και ότι είναι καλά φυλαγμένα. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τα άτομα με άνοια που ζουν μόνα τους και εάν τα κέντρα ημέρας που μπορεί να σέρβιραν κάποιο γεύμα δεν λειτουργούν  τώρα κανονικά ή είναι κλειστά.
  • Η οικογένεια, οι φίλοι και οι γείτονες πρέπει να ελέγχουν καθημερινά τη διαθεσιμότητα του φαγητού, καθώς και να κάνουν ψώνια από υπεραγορές κάθε λίγες μέρες.

Αγορά τροφίμων

  • Αφήστε ένα χαρτάκι και ένα στυλό σε κεντρικό σημείο στην κουζίνα για να δημιουργήσετε μια λίστα με τα ψώνια. Εάν είναι δυνατόν, δώστε τη δυνατότητα στο άτομο με άνοια να γράψει τι χρειάζεστε.
  • Εάν υπάρχει δυσκολία να βγείτε από το σπίτι, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τις υπηρεσίες παράδοσης φαγητού, να ψωνίσετε online ή να ρωτήσετε ένα μέλος της οικογένεια, φίλους ή γείτονεςνα κάνουν τα ψώνια και να τα αφήσουν στην πόρτα.

Προετοιμασία γευμάτων

  • Βεβαιωθείτε ότι το φαγητό στο ψυγείο και στο ντουλάπι δεν είναι χαλασμένο ή ανθυγιεινό και εάν χρειάζεται, πετάξτε το διακριτικά, ώστε να μην πληγώσετε το άτομο που φροντίζετε.
  • Εάν το άτομο με άνοια ζει μόνο του, μπορείτε να οργανώσετε έτοιμα γεύματα στο ψυγείο και να τοποθετήσετε σημειώσεις πάνω («μεσημεριανό γεύμα» ή «πρωινό») και να τηλεφωνείτε για να τους υπενθυμίσετε να πάνε στο ψυγείο για να πάρουν το αντίστοιχο γεύμα. Να έχετε ένα διάγραμμα παρακολούθησης για σήμανση «Έφαγα πρωινό».
  • Ενώ προετοιμάζετε ζεστά ροφήματα, βεβαιωθείτε ότι το άτομο με άνοια μπορεί να χρησιμοποιήσει τον βραστήρα χωρίς να καεί. Εάν χρειαστεί, βοηθήστε στην προετοιμασία του ροφήματος.
  • Οργανώστε την κουζίνα ώστε τα πιάτα καθημερινής χρήσης να είναι προσβάσιμα στο άτομο.
  • Προετοιμάστε φαγητό με την κατάλληλη υφή για κατάποση από το άτομο με άνοια (για παράδειγμα, μαλακό και κομμένο μαγειρεμένο κοτόπουλο, πολτοποιημένο φαγητό όπως κεφτεδάκια αλεσμένα με σάλτσα κ.α.).
  • Είναι δυνατό να προετοιμάσετε φαγητό για λίγες μέρες κάθε φορά και να το διατηρήσετε στο ψυγείο σε κουτιά αποθήκευσης φαγητου. Αυτό μπορεί να διατηρήσει το φαγητό φρέσκο, ενώ ταυτόχρονα αποτρέπει την υπερκατανάλωση τροφής.

Το περιβάλλον σίτισης

  • Βεβαιωθείτε ότι το περιβάλλον διατροφής είναι ήσυχο και ήρεμο με λίγους περισπασμούς, ειδικά όταν υπάρχουν προβλήματα κατάποσης και ανησυχία.
  • Βεβαιωθείτε ότι το περιβάλλον επιτρέπει την ασφαλή κατανάλωση φαγητού ενώ το άτομο κάθεται και ότι το πιάτο είναι μπροστά του. Δώστε προσοχή στο φωτισμό, την άνεση του καθίσματος και την απόσταση του ατόμου από το τραπέζι.
  • Διατηρήστε τις συνήθειες φαγητού σε κατάλληλα μέρη μέσα στο σπίτι, όπως στο τραπέζι στην τραπεζαρία ή στο τραπέζι, στο μπαλκόνι ή στον κήπο.
  • Εάν το άτομο φοράει γυαλιά ή ακουστικό βαρηκοΐας, βεβαιωθείτε ότι τα φοράει και όταν τρώει.

Κατανάλωση φαγητού κατά τη διάρκεια της ημέρας

  • Χωρίστε την ημερήσια πρόσληψη τροφής σε 6 μικρά γεύματα όλη την ημέρα. Συνιστάται η κατανάλωση ροφημάτων (υγρών) πριν ή μετά το γεύμα, και λιγότερο κατά τη διάρκεια του γεύματος, ώστε να μην γεμίζει το στομάχι με νερό.
  • Εάν το άτομο παραμένει ξύπνιο κατά τη διάρκεια της νύχτας. μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τον χρόνο για ένα μικρό γεύμα.
  • Αποφύγετε να διατηρείτε ανθυγιεινά σνακς, όπως μπισκότα ή γλυκά, σε μέρος που είναι εύκολα προσβάσιμο από το άτομο με άνοια. Αντίθετα, θα μπορούσατε να τοποθετήσετε ένα μπολ με κομμένα λαχανικά ή φρούτα για σνακ ανάμεσα στα γεύματα.

Κατανάλωση τροφής

  • Βεβαιωθείτε ότι το φαγητό είναι νόστιμο, σερβίρεται όμορφα, ποικίλει σε γεύσεις, αρώματα και χρώματα. Οι μυρωδιές του φαγητού ενώ ετοιμάζεται, είναι ένας τρόπος για να ανοίξει την όρεξη.
  • Εάν το άτομο με άνοια θέλει να φάει μόνο του, αλλά δεν μπορεί να κρατήσει μαχαιροπίρουνο, σερβίρετε φαγητά που μπορεί το άτομο να τα καταναλώσει κρατώντας τα με τα χέρια του (finger foods).
  • Εάν φαίνεται ότι το φαγητό είναι δυσάρεστο για το άτομο, ελέγξτε εάν είναι στη σωστή θερμοκρασία, καλά καρυκευμένο (αλάτι, ζάχαρη) ή υπερβολικά καρυκευμένο (πολύ πικάντικο ή κακή γεύση).
  • Εάν υπάρχει αυξημένη ζήτηση για γλυκά, προσφέρετε υγιεινά γλυκά τρόφιμα όπως φέτες φρούτων, φρουτοσαλάτες, γιαούρτι με φρούτα, σοκολατούχο γάλα ή αποξηραμένα φρούτα (εάν μπορούν να μασηθούν). Εάν τα παραπάνω δεν ικανοποιούν το άτομο με άνοια, προσπαθήστε να δίνετε μικρές ποσότητες γλυκών κάθε φορά, όπως ένα μπισκότο ή ένα κομμάτι σοκολάτας.

Κατανάλωση ροφημάτων

  • Εάν το άτομο με άνοια ζει μόνο του, προσπαθήστε να δημιουργήσετε μια ρουτίνα κατανάλωσης ροφημάτων (υγρών). Σημειώστε πάνω σε 7 μπουκάλια νερό τις αντίστοιχες μέρες της εβδομάδας και καθοδηγήστε το άτομο με άνοια να ανοίγει ένα μπουκάλι κάθε μέρα.
  • Εάν το άτομο αρνείται να πιει, πείτε του «ο γιατρός λέει ότι πρέπει να πίνεις» ή δοκιμάστε να το βοηθήσετε να πιει μέσα από μία ευχάριστη συνήθεια για παράδειγμα, «Μαμά, έφτιαξα ένα φλιτζάνι καφέ / τσάι που σου αρέσει, έτσι μπορούμε να το απολαύσουμε μαζί ».
  • Εάν ζείτε χωριστά, μπορείτε να αποφασίσετε ποια ώρα θα ετοιμάζετε και οι δύο καφέ και να πίνετε μαζί ενώ μιλάτε στο τηλέφωνο ή σε βίντεο κλήση.

Οδηγίες για ασφαλή κατανάλωση φαγητού

  • Παρατηρήστε δυσκολίες μάσησης και κατάποσης, για παράδειγμα, το άτομο κρατά το φαγητό στο στόμα του, ή το μασάει για μεγάλο χρονικό διάστημα, βήχει κατά τη διάρκεια ή μετά που πίνει ή τρώει. Σε αυτές τις περιπτώσεις, θα πρέπει συμβουλευτείτε έναν επαγγελματία υγείας (γιατρό, λογοθεραπευτή και διαιτολόγο).
  • Τα άτομα με άνοια χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να τρώνε τα γεύματα τους. Θα πρέπει να αφιερώσετε διάστημα μίας ώρας για κάθε γεύμα.
  • Βεβαιωθείτε ότι το στόμα του ατόμου είναι άδειο στο τέλος του γεύματος.
  • Περιμένετε 30-45 λεπτά μετά το γεύμα πριν βοηθήσετε το άτομο να ξαπλώσει.

Μετά το γεύμα

  • Εξασφαλίστε την υγιεινή του στόματος. Βεβαιωθείτε ότι το στόμα είναι καθαρό από υπολείμματα φαγητών. Εάν χρησιμοποιούν οδοντοστοιχίες, πλύνετέ αυτές μετά από κάθε γεύμα. Χρησιμοποιήστε μια μαλακή οδοντόβουρτσα και μια οδοντόκρεμα που αρέσει στο άτομο που φροντίζετε.
  • Ο καθαρισμός του στόματος πρέπει να γίνεται απαλά και προσεκτικά, ώστε να μην προκαλούνται τραυματισμοί εμετού.

Πρόληψη της δυσκοιλιότητας

Πολλοί άνθρωποι, ειδικά οι ηλικιωμένοι, παραπονιούνται για δυσκοιλιότητα που μπορεί να συνοδεύεται από πόνο, φούσκωμα και δυσκολία στην τουαλέτα, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε αιμορροΐδες και αιμορραγία. Η δυσκοιλιότητα και οι συνέπειές της μπορεί να προκαλέσουν απώλεια όρεξης και να επηρεάσουν τη γενική υγεία. Άτομα με άνοια μπορεί συχνά να μην εκφράζονται λεκτικά για το πώς αισθάνονται ή να παραπονιούνται όταν υποφέρουν από δυσκοιλιότητα. Με βάση τις εκφράσεις του προσώπου και τη γλώσσα του σώματος, είναι δυνατό να δούμε ότι υποφέρουν.

Πώς μπορείτε να βοηθήσετε ένα άτομο να μειώσει τη δυσκοιλιότητα;

  • Βεβαιωθείτε ότι πίνουν αρκετό νερό.
  • Βεβαιωθείτε ότι τρώνε αρκετές φυτικές ίνες σε τρόφιμα όπως λαχανικά, ψωμί ολικής αλέσεως και άλλα.
  • Ζητήστε επαγγελματικές συμβουλές από έναν διαιτολόγο για μια δίαιτα πλούσια σε φυτικές ίνες.
  • Ενθαρρύνετε τη σωματική άσκηση (κατάλληλη για τη λειτουργικότητα του ατόμου που φροντίζετε).
  • Προσπαθήστε να δημιουργήσετε ένα κανονικό πρόγραμμα τουαλέτας, για παράδειγμα μετά το πρωινό.
  • Εάν δεν σας βοηθήσουν τα παραπάνω, συμβουλευτείτε έναν ειδικό γιατρό.

Τρόφιμα πλούσια σε φυτικές ίνες για την καθημερινή διατροφή

Συνιστάται να συμπεριλάβετε αυτά τα τρόφιμα στη διατροφή ενός ατόμου με άνοια, σύμφωνα με τη γνωστική και λειτουργική τους ικανότητα και σε συνεννόηση με έναν επαγγελματία υγείας.

  • Τρόφιμα ολικής άλεσης: ψωμί ολικής αλέσεως, βρώμη, καστανό ρύζι, ζυμαρικά και ζυμαρικά από δημητριακά ολικής αλέσεως, σίκαλη, καλαμπόκι.
  • Όσπρια:φασόλια σε όλες τις μορφές και χρώματα, μπιζέλια, ρεβίθια, φακές κ.λπ.
  • Φρούτα και λαχανικά όλων των χρωμάτων και ποικιλιών:

Πλύνετε καλά και σερβίρετε με τη φλούδα αν είναι δυνατόν. Κατά τη διάρκεια και μεταξύ των γευμάτων θα πρέπει να σερβίρετε φρέσκα φρούτα και λαχανικά, φέτες αγγουριού, σέλινο, καρότο και φέτες φρούτων κομμένα (εναλλακτική λύση στα αλμυρά ή γλυκά σνακ).

Οδηγίες για την ενθάρρυνση της κατανάλωσης υγρών

  • Γενικά, συνιστάται να καταναλώνετε υγρά ανάμεσα στα γεύματα.
  • Η συνιστώμενη ποσότητα νερού εξαρτάται από τον καιρό, την ποσότητα του αλατιού που καταναλώνεται, το σωματικό βάρος και το επίπεδο σωματικής άσκησης.
  • Μπορείτε να καταλάβετε εάν ένα άτομο πίνει αρκετά υγρά, από το χρώμα των ούρων του: εάν είναι ανοιχτό χρώμα, είναι αρκετή η πρόσληψη υγρών, αν είναι κίτρινο ή πιο σκούρο, πρέπει να πίνουν περισσότερο υγρά.
  • Συστήνετε για ρόφημα το νερό. Σερβίρετε στην προτιμώμενη θερμοκρασία (κρύο ή δωμάτιο θερμοκρασία). Για να διαφοροποιήσετε τη γεύση μπορείτε να προσθέσετε φέτες λεμονιού, φύλλα μέντας κ.λπ. Το ποτήρι πρέπει να είναι ευδιάκριτο, ώστε το άτομο να μπορεί να δει τι είναι μέσα του και να εξηγήσετε «Μπαμπά, εδώ είναι ένα ποτήρι κρύο νερό / τσάι με λεμόνι / φρέσκος χυμός πορτοκάλι / λεμονάδα ».
  • Είναι καλύτερο να μην πίνετε πολύ πράσινο και μαύρο τσάι, καφέ, κακάο, αναψυκτικά ή ενεργειακά ποτά (ροφήματα που περιέχουν καφεΐνη). Η υπερβολική ποσότητα καφεΐνης μπορεί να προκαλέσει δυσκολία στον ύπνο, διέγερση, νευρικότητα, τρέμουλο, συχνοουρία, διαταραχή του καρδιακού ρυθμού και δυσπεψία.
  • Σε προχωρημένα στάδια άνοιας μπορείτε να σερβίρετε γλυκά ροφήματα για να ενθαρρύνετε τη λήψη υγρών.

 

Για περισσότερες πληροφορίες, ανατρέξτε στο φυλλάδιο για τη διατροφή ατόμων με άνοια:

Στην αγγλική γλώσσα: https://www.health.gov.il/PublicationsFiles/Dementia_Nutrition_en.pdf