Mε τον όρο άνοια εννοούμε την επιδείνωση των νοητικών λειτουργιών, οι οποίες παρεμποδίζουν την ικανοποιητική επιτέλεση των καθημερινών δραστηριοτήτων. Ο πιο συχνός τύπος άνοιας είναι η νόσος του Alzheimer(ΝΑ).Η ΝΑ είναι πιο συχνή στις γυναίκες από ότι στους άνδρες και αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι γυναίκες ζουν περισσότερο. Έρευνες, έχουν δείξει ότι 1 στις 5 γυναίκες άνω των 65 ετών πάσχουν από νόσο Alzheimerκαι 1 στους 10 άνδρες αντιστοίχως.

Η φροντίδα ενός ατόμου με άνοια μπορεί να είναι πολύ δύσκολη μερικές φορές. Αν και ο αριθμός των ατόμων με άνοια αυξάνεται παγκοσμίως με ταχύτατους ρυθμούς, τόσο οι κοινωνίες όσο και οι οικογένειες δεν είναι έτοιμες να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες. Στη συντριπτική πλειοψηφία τους, οι ασθενείς με άνοια φροντίζονται στο σπίτι από τα μέλη των οικογενειών τους. Έτσι, η νόσος επηρεάζει όχι μόνο τον ασθενή αλλά όλη την οικογένεια που πάσχει μαζί του. Επομένως, με τον όρο επιβάρυνση φροντιστών εννοούμε τοσο τη σωματική, τη συναισθηματική όσο και την οικονομική επιβάρυνση των φροντιστών των ατόμων που πάσχουν από ένα χρόνιο νόσημα που προκαλεί αναπηρία(Παπασταύρου Ε., 2005).

Είναι γνωστό ότι, οι φροντιστές, αναλαμβάνουν πολλούς και διάφορους ρόλους απέναντι στο άτομο πού πάσχει από άνοια. Οι ρόλοι αυτοί ποικίλουν. Ο φροντιστής είναι προστάτης του ασθενούς, έμπιστος φίλος,σύντροφος, διαχειριστής της φροντίδας, σύμβουλος καθώς και αναλαμβάνει την ευθύνη λήψης όποιασδήποτε απόφασης που απασχολεί τον ασθενή.  Όλα αυτά όμως τα καθήκοντα, επιφέρουν σημαντικές επιβαρύνσεις στη ζωή των φροντιστών. Η επιβάρυνση προκαλεί: κατάθλιψη σε ψηλά ποσοστά, χαμηλότερη ποιότητα ζωής, επιπτώσεις στη σωματική υγεία όπως διαταραχές ύπνου, αυξημένη χρήση ψυχοτρόπων φαρμάκων, ελαττώμενη αντίδραση στα εμβόλια και καθυστερημένη επούλωση πληγών, ευαλωτότητα στα λοιμώδη νοσήματα. Ακόμη, η φροντίδα επηρεάζει τη συμμετοχή τους σε κοινωνικές & επαγγελματικές δραστηριότητες, περιορίζει τον ελεύθερο χρόνο τους, κλονίζει την κοινωνική τους θέση και απειλεί την οικονομική τους ασφάλεια. (Dassel et al., 2017).

Υπάρχουν διάφοροι τρόποι αντιμετώπισης της επιβάρυνσης των φροντιστών με προγράμματα παρέμβασης, τα οποία παρέχονται συνήθως από τις Εταιρείες Alzheimer, αλλά και από φορείς που εξειδικεύονται στην ψυχοθεραπεία. Τα προγράμματα αυτά διακρίνονται σε: εκπαιδευτικά προγράμματα, ομάδες υποστήριξης/ψυχοεκπαίδευσης, ατομική συμβουλευτική, συμβουλευτική όλων των μελών μίας οικογένειας, εκμάθησης δεξιοτήτων φροντιστών από διαφορετικές οικογένειες και ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις που δίνουν έμφαση στην προσαρμογή του φροντιστή στην κατάσταση και στη μείωση του συναισθηματικού του φορτίου

Αναλυτικότερα, πραγματοποιούνται σεμινάρια στήριξης φροντιστών τα οποία αποσκοπούν να καταρτιστούν με θέματα σχετικά με την άνοια, όπως τα συμπτώματα και η εξέλιξη της νόσου, πρακτικά θέματα για την καθημερινή φροντίδα των ατόμων με άνοια, νομικά και κοινωνικά θέματα, να εκπαιδευθούν στη διαχείριση του ψυχικού φορτίου που προκαλεί στην οικογένεια η νόσος, να μοιραστούν τα προβλήματα, τις ανησυχίες και τις εμπειρίες τους με άλλους φροντιστές και να ενημερωθούν για τα προγράμματα λειτουργίας των Κέντρων Ημέρας και γενικότερα για τις δράσεις της Εταιρίας.

Τα προγράμματα ψυχοεκπαίδευσης φροντιστών βοηθούν στην εκπαίδευση για άτομα με άνοια, την απόκτηση δεξιοτήτων στη φροντίδα και στη διαχείριση συναισθημάτων. Ακολούθως, πολλές είναι οι περιπτώσεις που η οικογένεια απευθύνεται σε ένα επαγγελματία υγείας για να ζητήσει ενημέρωση και υποστήριξη. Ειδικά σε ένα πλαίσιο όπως είναι τα Κέντρα Ημέρας ή οι Εταιρείες Νόσου Alzheimer, Κοινωνικοί Λειτουργοί και Ψυχολόγοι καλούνται να στηρίξουν συμβουλευτικά βραχυπρόθεσμα και για μικρό αριθμό συναντήσεων τις οικογένειες των ανθρώπων που είτε μόλις έχουν λάβει διάγνωση είτε αντιμετωπίζουν για καιρό της συνέπειες της φροντίδας ενός ατόμου με άνοια.

Επίσης, στην αντιμετώπιση της κατάστασης αυτής συμβάλλουν και οι ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις με γνωσιακο-συμπεριφοριστικό υπόβαθρο αναφέρουν θετικά αποτελέσματα στη μείωση του φορτίου των φροντιστών. Σύμφωνα με τους Akkerman& Ostwaldη αποτελεσματικότητα της Γνωσιακής Συμπεριφοριστικής θεραπείας για τη μείωση του άγχους των φροντιστών. Η Γνωσιακή Συμπεριφοριστική Θεραπεία εστιάζει στη τροποποίηση των πεποιθήσεων που συνδέονται με τη νόσο και το ρόλο του φροντιστή.

Τέλος, το βιοτικό επίπεδο αυξάνεται και η τεχνολογία «τρέχει». Η χρήση των νέων τεχνολογιών έχει τραβήξει την προσοχή των ερευνητών και κλινικών στο χώρο της φροντίδας ανθρώπων με άνοια και των οικογενειών τους. Οι παρεμβάσεις σε αυτή την περίπτωση μπορεί να περιλαμβάνουν τη χρήση τηλεφώνου, κάμερας (videochat), κινητών τηλεφώνων, ταμπλετών, ηλεκτρονικής πλατφόρμας, DvDs, συστημάτων τηλεϊατρικής (Papastavrou et al., 2007 ,Σακκά et al., 2015 ,World Health Organization, 2020)

Παναγιώτα Χατζηλόη

Φοιτήτρια τμήματος Νοσηλευτικής

Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου

 

Παραπομπές.

  • Dassel, K. B., Carr, D. C., Vitaliano, P., & Pruchno, R. (2017). Does caring for a spouse with dementia accelerate cognitive decline? findings from the health and retirement study. Gerontologist, 57(2), 319–328. https://doi.org/10.1093/geront/gnv148
  • Papastavrou, E., Kalokerinou, A., Papacostas, S. S., Tsangari, H., & Sourtzi, P. (2007). Caring for a relative with dementia: family caregiver burden. Journal of Advanced Nursing, 58(5), 446–457. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2007.04250.x
  • World Health Organization. (2020). Dementia. 21/9/20. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dementia
  • Παπασταύρου Ε. (2005). Η επιβάρυνση της οικογένειας που φροντίζει ασθενή με τη νόσο Alzheimerκαι άλλες σχετικές έννοιες.
  • Σακκά, Π., Ευθυμίου, Α., Ντανάση, Ε., Καρπαθίου, Ν., Βαμβακάρη, Ε., Μαστρογιαννάκης, Τ., Παντελίδου, Σ., & Λάβδας, Μ. (2015). Εγχειρίδιο Για Επαγγελματίες Υγείας : Βασικές ΑρχέςΓια Την Άνοια.

Leave a Reply

Your email address will not be published.